Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
03-06-2016

Haroon Sheikh: ‘We moeten het Nederlanderschap heruitvinden’

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Lynn de Bruijn

Sylvana Simons, Typhoon, zwarte Piet: de discussie rondom racisme is de afgelopen week weer flink opgewaaid. Filosoof Haroon Sheikh plaats de discussie in perspectief.  ‘Doordat iedereen zich een minderheid voelt, is de discussie zo hevig.’ 

‘Volgens mij komt de discussie over racisme die we momenteel voeren voort uit de grote maatschappelijke veranderingen van de afgelopen decennia’, zegt Haroon Sheikh. ‘De arbeidsmarkt is sterk veranderd: er zijn veel mensen werkloos geworden en in de branches die groeien gaan voornamelijk vrouwen aan de slag. Maar ook de compositie van steden verandert. In grote steden is de meerderheid van de jeugd tegenwoordig van niet-westerse afkomst. Bovendien is de wetgeving  sterk aangepast. In Ierland bijvoorbeeld is het nog maar een paar decennia geleden dat scheiden mogelijk werd en nu al is het homohuwelijk in een referendum aangenomen. Het oude paradigma, waarin de patriarchale witte man domineert, is op allerlei manieren langzaam aan het afbrokkelen.’

Nu merken we de consequenties daarvan, vertelt Sheikh. Volgens hem voelt iedereen zich tegenwoordig een minderheid. ‘De groepen die lang de wereld gedomineerd hebben voelen zich belaagd, maar ook de minderheidsgroepen zien zichzelf als slachtoffer. Doordat beide kampen in het racismedebat - zowel de anti-racisme-groep als de autochtone Nederlanders - zich een minderheid voelen, is de discussie zo hevig.’
 

Onzinnig

‘Racisme is geen typisch menselijke neiging, maar het berust wel op bepaalde natuurlijke neigingen’, stelt Sheikh. ‘Het is inherent aan de menselijke natuur om op te komen voor dat wat dicht bij ons staat: onze familie, vrienden, directe omgeving, de mensen die zijn zoals jij. In het geval van racisme gaat dat ten koste van anderen. Daarnaast hebben we als mens ook de behoefte om de wereld te versimpelen. We willen duidelijkheid creëren in de diversiteit die er is. Dat werkt stereotypering in de hand, vooral van groepen waar je geen directe ervaring mee hebt.’

‘Deze beschermende houding waarbij mensen op basis van stereotyperingen onderscheid maken tussen wij en zij resulteert in twee uiterste posities, die mijns inziens allebei onzinnig zijn. De positie dat we terug moeten gaan naar hoe Nederland altijd al was, is onzinnig, net als de omgekeerde positie die stelt dat alles waar Nederland voor staat slecht is en onderdrukking mogelijk maakt en dat het daarom volledig afgebroken moet worden. Zo’n situatie hebben we in de geschiedenis al vaker gezien, zoals toen de verzuiling tot stand kwam.’ Volgens Sheikh horen de waarden die we hanteren bij een wereld die al verdwenen is. ‘Om dit gat te overbruggen moeten we noch aan het oude vasthouden, noch alles weggooien. We moeten het Nederlanderschap heruitvinden waardoor het komt te staan voor iets dat beide groepen een maatschappelijk thuis biedt.’

Dat gaat niet lukken op de manier waarop het debat nu gevoerd wordt, maar Sheikh ziet  toch een positieve kant. Hoe grof we ook zijn, we zijn wel aan het moraliseren. ‘Alles roept opspraak op. Alles wordt getest. Daarmee zoeken we hogere standaarden. Dat zien we goed op sociale media. Neem bijvoorbeeld de discussie rondom voor-mij-geen-5-mei. Ik zag op mijn tijdlijn eerst een moreel appèl verschijnen. Dat kreeg heel veel bijval. Maar toen een jongen hier een kritische reactie op gaf, kreeg hij evenveel bijval. Dat continue testen en omslaan van goed en kwaad duidt volgens mij op een morele hypersensitiviteit en een zoektocht naar nieuwe morele verankering.’ 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.