Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement

4 vragen aan... Martin Appelo

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Frank Meester
filosoof, publicist, muzikant

‘Of ik door mijn werk een zwart mensbeeld heb?’ vraagt Martin Appelo, therapeut bij onder meer het psycho-oncologisch centrum Het Behouden Huys in Haren. ‘Misschien. Maar wellicht is het andersom. Vanwege mijn zwarte mensbeeld werk ik graag met mensen die op het randje balanceren.’
 

Wat kan ik weten?

‘Er is maar één ding zeker, en dat is dat alles onzeker is. “Alles stroomt”, panta rhei, zou Heraclitus hebben gezegd. Het domme is dat veel mensen, hoewel er niets te verwachten is, toch verwachtingen hebben. En precies uit die verwachtingen komt het lijden voort. Menigeen stelt zich heel wat van het leven voor. Dat ze ertoe doen bijvoorbeeld, of dat ze gezond zullen blijven, dat ze regie en controle hebben, of zelfs dat ze het middelpunt van het universum zijn, en ga zo maar door. Op het moment dat je daarop gaat rekenen, loop je in de val. Want het zijn allemaal illusies. En dan ontstaat dus lijden.

Er zijn vier vormen van lijden. De eerste noem ik essentieel lijden: mensen gaan ergens voor – of dat nu de heilige graal is of een sportprestatie, dat maakt niet uit. En onderweg daarnaartoe merken ze dat het niet lukt. Dat kan door een blessure komen, of door het inzicht dat wat ze willen bereiken gewoon te hoog gegrepen is.

Dan is er positief verzadigd lijden. Deze vorm van lijden zie je veel bij mensen die doordrongen zijn van welvaart, zoals een groot deel van de huidige jeugd. Die doet niets, want alles komt goed. “Of ik nu wel of niet braaf ben, ik krijg die spelcomputer toch wel van Sinterklaas.” En dat gaat veel verder: “Ook al rook ik me te barsten en krijg ik kanker, ik word toch wel bestraald.” Veel mensen zijn te lui om voor de duvel te dansen en houden energie over. Die slaat naar binnen en dan krijgen ze klachten. Die lethargische houding hoeft niet per se tot lijden te leiden. Je kunt ook berusten in passiviteit. Toch bestaat er een bijzonder grote kans dat je je overbodig gaat voelen, en daar kun je vreselijk depressief van worden.

Een veel ergere vorm van lijden is negatief verzadigd lijden. Deze zie je bij mensen die zo lang aan intensieve prikkeling zijn blootgesteld – structureel seksueel misbruik, of marteling – dat ze verwachten dat het nooit meer ophoudt. Ze hebben zich voor alles afgesloten.

Ten slotte is er existentieel lijden. Dan verwacht je dat echt alles dreigt mis te gaan. Alles.’

Verder lezen?