Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
04-04-2016

Alle Nederlanders zijn Nederlands

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Lynn de Bruijn

 

‘Ik vind de vraag of ik als blanke Zuid-Afrikaan racistisch ben nogal ironisch. Het is een vraag waaruit aannames blijken die gebaseerd zijn op mijn huidskleur’, antwoordt de Zuid-Afrikaanse Alex op de stelling: ‘Alle witte Zuid-Afrikanen zijn racistisch’.


Historicus en columnist voor NRC Handelsblad Zihni Özdil is het eens met deze uitspraak van Alex. Bovendien is het een totaal irrelevante stelling, stelt hij. ‘Het probleem van racisme heeft niet te maken met de vraag of mensen racistisch zijn, maar met onbewuste uitsluiting.’

Bewustwording

In zijn boek Nederland, mijn vaderland beschrijft Özdil verschillende voorbeelden van onbewuste uitsluiting. Zo bleek uit een onderzoek naar sportverslaggeving dat wanneer een zwarte atleet scoort dit in lichamelijke termen wordt uitgedrukt. Het is een kwestie van spierkracht, van genetica. Als in dezelfde wedstrijd een witte atleet scoort wordt dat beschreven met termen als intelligentie, training en strategisch inzicht. ‘Dat komt niet doordat de commentator racist is, maar doordat we al eeuwen lang een anti-zwarte iconografie hebben.’

Om onbewuste uitsluiting tegen te gaan, is bewustwording nodig. Wat dat betreft loopt Nederland mijlenver achter, zegt Özdil. ‘We lopen niet alleen achter op Zuid-Afrika, waar openlijk over racisme gepraat wordt, maar ook op landen als Engeland, Frankrijk en de Verenigde Staten. In de VS voelen witte Amerikanen zich net zo beledigd als zwarte Amerikanen wanneer iemand het woord Nigger gebruikt. Dat is niet vanzelf gekomen, maar doordat er een levendig debat over is geweest.’ In Nederland is dat totaal anders, zegt de historicus. ‘Tot voor kort was hier een debat niet eens mogelijk. Wetenschappers, politici, beleidsmakers, allemaal hebben ze dit onderwerp laten liggen. We hebben geen intellectuele cultuur in Nederland in dat opzicht.’
 

Allochtoon

Gelukkig komt daar langzamerhand verandering in. ‘Wij hebben het er over’, zegt Özdil. ‘Dus we gaan de goede kant op.’  Ook in de politiek is er meer aandacht voor. Zo steunde vorige week een nipte Kamermeerderheid de motie tegen het gebruik van het woord “allochtoon” in officiële stukken. ‘Dat is een stap in de goede richting. Nederland en Vlaanderen zijn de enige landen ter wereld die zijn eigen inwoners met zo’n woord beschrijft.’ Ook wat dat betreft kunnen we volgens Özdil een voorbeeld nemen aan landen als de VS, Frankrijk en Engeland. ‘In Nederland stelt niemand de vraag welke woorden zij gebruiken om hun staatsburgers te benoemen. We hebben geen kritisch besef. Waarom is het zo moeilijk om Nederlanders Nederlander te noemen? Het woord “allochtoon” neemt mij mijn burgerschap af, het ontmenselijkt me, net zoals nigger zwarte mensen van hun menselijkheid ontdoet.’

Özdil geeft niet alleen kritiek, maar hij geeft ook aan hoe het wel kan. We moeten de verschillen in de samenleving niet slechts tolereren. Dat leidt tot segregatie en in Zuid-Afrika werd zelf de apartheid verdedigd onder het mom van tolerantie. ‘Er zijn verschillen, maar die moeten geen verschil veroorzaken. Daarom moeten we elkaar niet tolereren, maar als Nederlanders accepteren. Dat doe je niet door mensen te dwingen apart van elkaar te leven, noch door te dwingen alles samen te doen. Je moet ze vrij laten en tegelijk zorgen dat we als maatschappij begrijpen dat we allemaal Nederlanders zijn.’

Zihni Özdil is historicus en columnist bij NRC Handelsblad. Tijdens de Filosofie Nacht buigt hij zich met Paul Scheffer en Thijs Kleinpaste over de vraag hoe we in Europa ruimte kunnen maken voor anderen zonder dat de Europese identiteit verloren gaat. Daarnaast denkt hij met Fleur Jongepier over de vraag ‘moeten we streven naar een divers publiek debat en hoe doen we dat?’ Koop hier uw tickets.
 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.