Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
30-03-2016

Paul Moyaert: 'Wanen zijn een vorm van zelfgenezing’

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Roeliene Bos

‘Tegenwoordig gebruiken psychiaters medicijnen om wanen en hallucinaties van psychiatrisch patiënten te onderdrukken, terwijl we deze juist moeten onderzoeken’, zegt psychoanalyticus Paul Moyaert. ‘Ze zijn deel van de oplossing.’

Dertig jaar geleden werkte de Vlaamse psychoanalyticus Paul Moyaert met mensen met zwaar psychiatrische klachten. Kort daarvoor gebeurde het nog dat men patiënten soms moest vastbinden. Met de komst van nieuwe medicatie zag hij de omstandigheden van patiënten verbeteren. ‘Toestanden als patiënten isoleren en vastbinden zijn nu gelukkig voorbij. Alleen al om die reden kun je niet tegen medicatie zijn.’ Toch werpt hij een kritische vraag op: ‘Is medicatie de enige oplossing voor de psychiatrisch patiënt?'

Tekst loopt door onder afbeelding

Is medicatie de enige oplossing voor de psychiatrisch patiënt? Paul Moyaert spreekt hierover op het Waanzin Festival (16 september 2017)!
 

Psychiaters

‘Vroeger wilden psychiaters vooral begrijpen wat er met patiënten gebeurde’, zegt Moyaert. ‘Wat is waanzin? Wat is schizofrenie? Daar probeerden ze inzicht in te krijgen. Door de komst van medicatie is deze interesse naar de achtergrond verplaatst.’ Volgens Moyaert was de fenomenologische psychiatrie - het ontdekken van samenhang in de verschillende symptomen - vroeger meer aan de orde. ‘Het is voor een psychiater nu belangrijk om te weten aan welke ziekte de patiënt lijdt, zodat hij medicatie kan voorschrijven. Voor de patiënten zou het beter zijn om de ziektebeelden meer te onderzoeken.’

Dat brengt Moyaert op een tweede kritiekpunt: het DSM-handboek voor de classificatie van psychische stoornissen. Een veelgehoord commentaar op dit handboek is dat het mensen in hokjes zou plaatsen. ‘Ondanks dat ik het hier mee eens ben, is dat voor mij niet de belangrijkste kritiek. Het punt is dat je niets leert van die boeken. Er staan alleen symptomen in. Voldoet de patiënt er aan drie van de vijf, is hij bijvoorbeeld schizofreen. Maar dat beantwoordt niet de vraag waar iemand aan lijdt als hij schizofrene symptomen vertoont. Hij lijdt namelijk aan verschillende ziektebeelden, je kunt niet zeggen dat iemand schizofreen of hysterisch is.’
 

Driften

Moyaert, tevens Freud-kenner, suggereert dat bij schizofrene mensen hun lichaam wordt aangevallen door driften. De wanen die hieruit voortkomen, zijn een soort zelfgenezing. ‘Er was een man die ervan overtuigd was dat seks zijn lichaam kapot maakte. Daarom zwachtelde hij zijn hoofd en penis in. Als je het waanidee hebt dat seks je lichaam kapot maakt, dan is een mogelijk onderdeel van de oplossing het naar buiten drijven van die drift.’ Volgens Moyaert moeten psychiaters wanen en hallucinaties niet langer als alleen symptomen zien, maar als deel van de oplossing. ‘Een schizofreen worstelt met een dieperliggend probleem, niet met zijn wanen. Het laatste wat je zou moeten doen, is ze onderdrukken. Je moet ze onderzoeken. Waar zijn ze een antwoord op?’

Dit brengt Moyaert terug op zijn grootste kritiekpunt op het DSM-handboek. ‘Het heeft geen zin om te zeggen dat iemand aan schizofrenie lijdt. Als je een schizofreen omschrijft als iemand die aan de symptomen lijdt, dan is dat het begin van het antwoord, maar dan begrijp ik de patiënt nog steeds niet. Die spanningen kom je niet tegen in het handboek. Ik ben uitgepraat als je zegt dat het boek alleen hoeft te classificeren. Dat is niet goed voor de behandeling van de patiënt.’

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.