Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
30-03-2016

Harde grenzen van een denkbeeldige wereld

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.
Ooit zijn staatsgrenzen bedacht, door mensen. Maar we zien ze ondertussen als vanzelfsprekende scheidslijnen. ‘Daardoor vergeten we dat een grens altijd een vraag is’, zegt politiek geograaf Henk van Houtum.
 
Volgens van Houtum leidt een te strikte beheersing van de grens tot een toename van onveiligheid. Om deze paradox te begrijpen, moet je bij het begin beginnen. Wat is nu precies een grens?

Wat verstaat u filosofisch gezien onder een grens?
‘Een grens is een verschil in de sociale ruimte. Je zet een andere ruimte op afstand, je definieert een verschil, en je politiseert dat. Dat wil zeggen, je maakt een wet om dat verschil te kunnen reguleren. Als ik zeg: dit is een collegezaal, en dat daar buiten is een grasveld, creëer ik ook verschil, maar het is geen politiek verschil. Als ik zeg: je mag alleen binnenkomen als je je hebt ingeschreven bij de universiteit, doe ik een machtsuitspraak. Dat is een politiek verschil. Ik creëer een wij en een zij, en hier en een daar. Dat geldt ook voor de grenzen die ertoe doen in de politieke geografie.’

Dus een grens heeft altijd te maken met macht?
‘En vaak zelfs met geweld. Alle politiek-geografische grenzen die ooit zijn bedacht, zijn ook weer veranderd in de loop van de geschiedenis, onder invloed van verdragen, opvolgingen, erfenissen, oorlogen. Er is dan ook geen origineel model van onze grens. Het is een simulatie van een model dat we een eigen realiteit meegeven. Met andere woorden, een grens is een fabricaat. De wereld daarbuiten heet dan buitenland, rivaal, of zelfs barbaars. De wereld daarbinnen wordt verbeeld als een gemeenschap met een coherentie en eenvormige culturele traditie. Dat is een “verbeelde gemeenschap”, zoals Benedict Anderson noemt.
Ik ben niet voor een wereld zonder grenzen. Maar waar ik wel kritisch over ben, is de mate van toegang. Wij zitten nu ook tussen vier muren. Als iemand nu op de deur klopt, zeg ik dat hij over een uur maar moet terugkomen. Maar het zou onrechtvaardig zijn als ik mensen vanwege hun huidskleur of afkomst buiten laat staan. Toch is dat wat er nu mondiaal gebeurt. We trekken grenzen en sluiten bepaalde groepen mensen consequent buiten, iets wat we in eigen land onaanvaardbaar vinden.’

Het volledige interview met Henk van Houtum is nu alvast te lezen voor onze leden. 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.