Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
22-03-2016

Wilders’ filosofen

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Lynn de Bruijn

Advocaat Geert-Jan Knoops haalde in zijn pleitnota tijdens het proces Wilders enkele filosofen aan. Verder wil hij gebruikmaken van de kennis over de vrijheid van meningsuiting van filosoof Paul Cliteur, hoogleraar encyclopedie van de rechtswetenschap. ‘Dit proces is belangrijk voor de filosofie’, reageert Cliteur.

Wat vindt u ervan dat u bent genoemd als een van de deskundigen in dit proces?
‘Ik acht het een plicht van elke staatsburger om de rechter voorlichting te geven over een zaak waarover men speciale deskundigheid kan claimen. Ik ga dat dus ook doen.’

In zijn pleitnota noemde Knoops de namen van Hobbes, Locke en Rousseau. Deze drie filosofen zijn bekend door hun theorieën over het sociaal contract. Zij kijken hoe je staatsgezag kunt legitimeren. Om dit te doen, voeren zij alle drie een gedachte-experiment uit waarin ze onderzoeken waarom mensen die in een natuurtoestand leven een gecentraliseerde macht in het leven zouden roepen. Hieruit leiden Hobbes, Locke en Rousseau ook af wat de rol is van de staat en waar deze zich wel en niet mee mag bemoeien.

De staat mag haar burgers niet beperken in haar onvervreemdbare rechten. Wanneer we de mens in haar natuurtoestand, in de toestand zonder staat beschouwen, zien we dat zij enkele rechten van nature heeft. Vrijheid van meningsuiting is hier een voorbeeld van, stelt Knoops. Burgers moeten beschermd worden tegen de overheid wanneer deze de onvervreemdbare rechten inperkt. Het is daarom dat Wilders niet vervolgd mag worden, maar juist beschermd dient te worden, stelt Knoops.

Wat vindt u van het gebruik van filosofische ideeën als die van Hobbes, Locke en Rousseau in deze rechtszaak?
‘Dit proces is voor de filosofie van belang, omdat hier de interpretatie centraal staat van termen en begrippen die door de grote politieke filosofen en rechtsfilosofen zijn geijkt. In feite gaat het hier om de vraag of en wat de grenzen zijn aan de vrijheid van expressie. Maar het gaat ook om de vraag wat de betekenis is van de vrijheid van expressie voor een politicus. Over deze kwesties heb ik geschreven in Het Atheïstisch Woordenboek (met Dirk Verhofstadt), maar ook in The Secular Outlook. In mijn advies aan de rechtbank zal ik teruggrijpen op interpretaties die ik in die boeken heb gepleegd.’

Wat is uw mening over het proces tegen Wilders?
‘Het is natuurlijk wel bitter dat een van de voornaamste doelwitten van terroristische aanslagen in de Nederlandse samenleving zich nu ook nog eens moet verweren tegen de Nederlandse staat. Ook is het uniek dat de leider van een politieke partij die de grootste is in de peilingen zich voor de rechter moet verweren voor opvattingen die kennelijk een groot deel van het electoraat aanspreken. Wat je daar ook van mag vinden: het is allemaal hoogst opmerkelijk en het leent zich voor diepgaande analyse. Daaraan hoop ik nu een bijdrage te leveren.’

Paul Cliteur (1955) is hoogleraar encyclopedie van de rechtswetenschap aan de Universiteit van Leiden. Hij is auteur van Het atheïstisch woordenboek.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.