Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
18-03-2016

Wat als … je een kennistest moet halen voor je mag stemmen?

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Lynn de Bruijn

Iedere week leggen we een gedachte-experiment voor aan een spreker van de Filosofie Nacht. Deze week spreken we met politiek filosoof Tamar de Waal over de vraag: wat zou er gebeuren wanneer je als burger voor een kennistest moet slagen voor je het recht krijgt om te stemmen?

‘Ik denk dat het vanuit historisch perspectief verdacht is als je het halen van een test als voorwaarde stelt aan kiesrecht. Een van de meest bekende voorbeelden is Amerika in de negentiende en twintigste eeuw, waar mensen in Zuidelijke staten als Mississippi een test moesten afleggen. Blanken waren uitgezonderd van deze test, terwijl zwarten hem wel moesten maken. De bedoeling hiervan was om te voorkomen dat zwarten mensen mochten stemmen.’

‘Zulke tests bestaan nog steeds. Op dit moment heeft Nederland een ‘inburgeringsexamen buitenland’ ingesteld voor mensen die hun familie willen herenigen. Het opvallende aan deze test is dat hij alleen geldt voor niet-westerse migranten. Dus in landen als Amerika, Canada, of Australië hoef je die test niet te maken, maar in landen als Oeganda, Marokko, of Afghanistan wel. Er zit dus een duidelijke selectie in zo’n test. Het uitoefenen van het mensenrecht tot familieherenging wordt voor armere, niet-westerse migranten moeilijker gemaakt.  Mijn eerste reactie op een test voor kiesrecht is daarom ook dat we daar terughoudend in moeten zijn, want meestal zitten er verkeerde motieven achter.’
 

Kennisgebrek
 

‘Tegelijkertijd is het voor een democratie belangrijk dat mensen die stemmen, kennis hebben van de politiek. Je moet als kiezer weten wat politici vinden en wat ze de afgelopen vier jaar hebben gedaan. Deze kennis ontbreekt geregeld. Wanneer je mensen vraagt wat een coalitie is of wat de Tweede Kamer precies doet, moeten ze je het antwoord ook vaak schuldig blijven. Dat is problematisch voor de werking van de democratie, want het is een collectieve verantwoordelijkheid om de macht en de politiek in de gaten te houden. Alleen wanneer men deze verantwoordelijkheid neemt, kunnen we ingrijpen wanneer het verkeerd gaat.’

‘De politiek filosoof Benjamin Constant vreesde al dat kennisgebrek een kenmerkend probleem is voor de liberale democratie. Het liberalisme verplicht mensen niet om politiek geïnteresseerd te zijn. In de Griekse Oudheid was dit heel anders. Hier was politieke vrijheid de hoogste vorm van vrijheid. Men vond dat de inzet voor het collectief, door te participeren in de politiek, de best mogelijke tijdsbesteding was. Dat is anders in het liberalisme, waar individuele vrijheden voorop worden gesteld. Je mag je als burger volledig op jezelf richten, want het belangrijkste is dat de staat niet aan individuele vrijheden komt. In de liberale democratie heb je de vrijheid om apolitiek te zijn. Tegelijkertijd bestaat het systeem uit vertegenwoordigers die door het volk gekozen worden. Dit is een spanningsveld dat zal voortbestaan en binnen het systeem niet wordt opgelost.’

‘Uiteindelijk moeten we ons afvragen of een test voor kiesrecht de oplossing is voor dit probleem. Als je het mij vraagt, is dat niet zo. Het leidt tot het uitsluiten van grote groepen. Dat tast de legitimiteit van de democratie aan.’

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.