Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
17-03-2016

Democratie: bron van ressentiment en onbehagen

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.
‘Onze democratie wordt bedreigd door het populisme. Kiezers zijn  te dom voor democratie’ aldus Maarten van Rossem. Dit en meer komt maandag 21 maart ter sprake tijdens de debatavond: Wat er op het spel staat. Dat democratie slechts goede kanten heeft, is namelijk niet onbetwist. Volgens filosoof Sjaak Koenis vormt democratie een bron van ressentiment en onbehagen

‘Vrijwel iedereen is er tegenwoordig van overtuigd dat democratie een nastrevenswaardig ideaal vormt. Deze universele erkenning en waardering van democratie heeft ons echter blind gemaakt voor het ressentiment en het onbehagen dat de democratie juist zelf met zich meebrengt,’ stelt Sjaak Koenis. Hij onderscheidt drie soorten ressentiment en onbehagen.

1.Noodzaak van de elite

Ten eerste is er de spanning tussen elite en volk. Het volk kan zichzelf alleen besturen met behulp van de elite die daartoe door het volk gekozen wordt. Maar in een democratische samenleving zal deze elite zich nooit blijvend op een maatschappelijke claim van superioriteit kunnen beroepen, omdat het volk uiteindelijk ook ‘zijn besten’ kan en zal wegsturen.
 

2.Vrijheid betekent ongelijkheid

Ten tweede is er spanning tussen wat democratie belooft en wat zij levert. In theorie staan vrijheid en (stands)gelijkheid hoog aangeschreven, maar in de praktijk leidt de vrijheid die wordt gerealiseerd tot grotere (sociaaleconomische) ongelijkheid.
 

3.Ondermijning van de gemeenschap

Tenslotte is er nog een derde vorm van onbehagen dat het gevolg is van de ondermijning van gemeenschappen. Aan de ene kant biedt democratie burgers het recht en de mogelijkheid om zich te organiseren op basis van (religieuze) identiteit, gender, ideologie of cultuur. Aan de andere kant zorgt democratie er ook voor dat deze gemeenschappen steeds onder druk worden gezet.

Als de drie bronnen van onbehagen bij elkaar komen en elkaar gaan versterken, als mensen de zittende elite afwijzen, zich slachtoffer voelen van de vrijheid van anderen en hun vertrouwde gemeenschap in gevaar zien, dan komt niet de democratie zelf in gevaar, maar is het wel gedaan met de ‘normale politiek’ waarin elite en volk zich met elkaar verzoend hebben. In zo’n periode zitten we nu.’

Het gevoel van ressentiment kan volgens Koenis een positieve rol vervullen. Hoe dit kan leest u in het volledige artikel De estafette: Democratie en ressentiment (volledig toegankelijk voor leden).

Wilt u meedenken over onze democratie? Kom dan maandag 21 maart naar de debatavond Wat er op het spel staat! en discussieer mee.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.