Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
26-02-2016

Wat als... gevangenisstraf niet bestaat, maar alleen therapie?

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Roeliene Bos

Iedere week leggen we een gedachte-experiment voor aan een spreker van de Filosofie Nacht. Deze week spreken we met filosoof Paul Moyaert over de vraag: wat als gevangenisstraf niet zou bestaan, maar alleen therapie?

‘Dat is een mooie vraag die vaak gesteld wordt. Het kan volgens mij niet de bedoeling zijn dat je iemand niet straft voor wat hij misdaan heeft. Het is een moraalkwestie. Als iemand iets fout heeft gedaan, dan moet hij worden gestraft. Punt. De vraag of hij die straf ook verdient, is niet de eerste vraag. Als de morele orde geschonden wordt, dan moet dat middels een straf hersteld worden. Dáár moet de klemtoon op liggen in moraalfilosofische beschouwingen over de zin van straf. In de huidige samenleving hebben wij onze straffen laten opgaan in de nuttigheidswaarde van een straf. De hoop is dat de dreiging van een gevangenisstraf tot gevolg heeft dat iemand het niet meer zal doen, zich beter gaat gedragen, dat een hoge straf mensen afschrikt, et cetera. Als je straf alleen op zijn nut beoordeelt, mis je de essentie. Ook als je de garantie krijgt dat iemand niet nogmaals de fout ingaat, moet je hem soms toch straffen. Het gedane onrecht verdient om bestraft te worden. We moeten blijven inzien dat de eerste betekenis van het straffen het symbolisch herstel van een fout inhoudt.

Laten we eens nadenken over de betekenis van therapie, vooral de Freudiaanse. Allereerst kan geen enkele therapie zeggen dat ze is gelukt, wanneer ze er niet in slaagt om de klachten – het lijden – te doen afnemen. Het verminderen van lijden is behartenswaardig, maar het is wel een heel pover doel. Je mag toch hopen dat therapie meer biedt dan alleen het verminderen van pijn. Volgens Freud houdt een gelukte therapie ook meer in dan opnieuw sociaal beter functioneren: terug naar school, terug naar werk, terug naar stabiliteit, een voordeel zijn voor de samenleving. Een gelukte therapie is meer dan sociale re-integratie. De Freudiaanse therapie onderscheidt zich hiervan door een ander, gezondmakend, doel. Je eigen zotte gedachte verkennen en daar plezier in ontdekken, werkt volgens Freud genezend. En of de samenleving daar iets aan heeft, is secundair. Daarnaast werkt therapie alleen als je zélf met een hulpvraag komt. Opgelegde therapie, zonder dat er een hulpvraag aan vooraf is gegaan, zal in het perspectief van Freud nooit werken.

De reden dat velen verontwaardigd reageren als gevangenisstraf zou verdwijnen, komt door een morele attitude die diep in ons zit gebakken. Een dier kent zo’n gevoel niet. Die verontwaardiging komt niet omdat we per se voor- of nadelen aan opsluiting zien. We vinden simpelweg dat een grove fout hersteld moet worden. “You just don’t do it.”’

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.