Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
17-02-2016

'We hebben links populisme nodig'

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.
In het huidige klimaat van consensus is er geen ruimte voor politiek conflict, terwijl dat juist onontbeerlijk is, stelt filosoof Chantal Mouffe. Het gevolg is dat gevestigde partijen ideologisch naar elkaar toe kruipen, zelfs liberalen en sociaal-democraten, en de flanken openblijven voor populisme.

Maar als er ruimte moet komen om politieke conflicten uit te vechten, dan bestaat er een kans op escalatie. Is dat geen valkuil?

‘Conflicten kunnen altijd uit de hand lopen. Maar je moet wel de bereidheid hebben om dat niet te laten gebeuren, en bijvoorbeeld werken aan de instituties waarin conflict vorm krijgt. Democratie vereist een bepaalde houding: je opponent als een tegenstander zien; niet als iemand met wie je het eens moet worden, maar ook niet als de vijand die je wilt vernietigen. Het juiste evenwicht daarin vinden, dat is de uitdaging. Democratie is voor mij de erkenning van het conflict, en proberen er een plek en een vorm voor te vinden.’

Andere oplossingen, zoals zoeken naar een onderliggend algemeen belang en andere partijen overtuigen met redelijke argumenten, zijn volgens Mouffe niet reëel. Mensen willen ook passie zien, voelen dat iets het waard is om voor te vechten, stelt zij. Maar is dat niet juist waar populisten op inspelen?

‘Als iedereen naar het centrum schuift blijft er niets over om voor te kiezen. Mensen klampen zich dan vast aan iedereen die zegt dat er wél een alternatief is. Op dit moment zijn het vooral rechts-populistische partijen die claimen zo’n alternatief te bieden. Natuurlijk is dat een vals alternatief, want al snel blijkt dat alle problemen te wijten zijn aan de moslims, of aan de immigranten, of aan de Europese Unie. Linkse partijen zijn bang voor passies, omdat ze denken dat die altijd naar de politieke rechtervleugel leiden. Ik ben het daar niet mee eens. Je kunt ook een passie hebben voor rechtvaardigheid, bijvoorbeeld. Spinoza stelt dat de twee belangrijkste passies hoop en vrees zijn; rechts populisme speelt meestal in op de laatste. Maar mensen zouden juist meer hoop moeten hebben. Hoop dat dingen kunnen veranderen. Hoop dat we een rechtvaardiger systeem kunnen opbouwen. Wat wij vandaag de dag in Europa het meest nodig hebben, is links populisme.’

Weten hoe we volgens Mouffe het links populisme kunnen ontwikkelen? Lees dan Chantal Mouffe: ‘Leer elkaar als tegenstander zien' (volledig toegankelijk voor leden).

Tip

Chantal Mouffe spreekt op 23 februari in kader van Opera Forward Festival in de Theaterschool Amsterdam over kunst in de politieke ruimte. Kaarten zijn te reserveren via een mail aan operaforward@operaballet.nl. 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.