Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service | Ledenpagina

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
WP nr. 4/2015

Filosofie als dienstmeid van de literatuur

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Michaël Stoker

‘Ik was een dichter begeesterd door de filosofie, geen filosoof met poëtische faculteiten.’ De Portugese dichter Fernando Pessoa verwijst in zijn werk naar talloze filosofen, waaronder Kant en Nietzsche. Toch stond filosofie voor hem op de tweede plaats. Michaël Stoker promoveerde op het werk van Pessoa en toont hoe de dichter grote filosofen voor zijn literaire karretje spande.
 
Iedere lezer van het werk van Fernando Pessoa zal opmerken dat zijn gedichten en prozateksten zijn doordrongen van filosofische ideeën en stellingnames. Dat is niet zo verwonderlijk wanneer we beseffen dat een duidelijke levensovertuiging essentieel was voor de heteroniemen, de beroemde alter ego’s van Pessoa. Niet alleen door hun persoonlijke biografie en literaire stijl, maar vooral ook door hun eigen Weltanschauung kun je de heteroniemen Alberto Caeiro, Álvaro de Campos en Ricardo Reis immers uit elkaar houden. De levensbeschouwelijke aspecten van hun oeuvres waren door Pessoa zo dik aangezet dat tal van Europese filosofen en letterkundigen zich in de tachtig jaar na zijn dood geroepen voelden iets te zeggen over het ‘objectivisme van Alberto Caeiro’ of het ‘epicurisme van Ricardo Reis’. Al die heteroniemen bij elkaar en alles wat Pessoa er onder eigen naam nog omheen had geschreven, vormt een caleidoscopisch geheel van westerse en oosterse, continentale en Angelsaksische, ethische, esthetische en taalfilosofische ideeën. Het geheel is omvangrijk en interessant genoeg om de vraag op te werpen of Pessoa misschien ook als filosoof beschouwd kan worden. Hij was daar zelf vrij duidelijk over, zo blijkt uit een aantekening, gevonden in zijn nalatenschap: ‘Ik was een dichter begeesterd door de filosofie; geen filosoof met poëtische faculteiten.’ Misschien moeten we Pessoa scharen onder het clubje ‘denkende schrijvers’, een type auteur dat Robert Musil karakteriseerde als de intermediair tussen de filosofie en de literaire kunst. Pessoa heeft die twee nooit als twee gescheiden gebieden gezien: de filosofie was een wezenskenmerk van zijn literaire oeuvre.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.