Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
13-04-2015

Is er lezen na het Maagdenhuis?

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Florentijn van Rootselaar
Filosoof, journalist, schrijver

Elke opstand kent z’n eigen denker: Zizek en Badiou inspireerden de Occupy-beweging, aanhangers van een gematigd verzet halen nog steeds graag Camus’ Mens in opstand aan. Door welke denkers lieten de Maagdenhuisbezetters zich de afgelopen maand inspireren?

In het bestuurscentrum van de Universiteit van Amsterdam werd niet alleen vergaderd en geslapen. Er werden ook colleges geven, vaak door filosofen, onder wie een paar internationaal vermaarde denkers zoals Jacques Rancière, die ook betrokken was bij de Parijse opstand in mei ’68, de Indiaas-Amerikaanse filosoof Gayatri Spivak, hoogleraar aan Columbia University, en de Amerikaanse Sally Haslanger (MIT).
Één belangrijk thema verbindt de drie denkers: representatie. Een niet onbelangrijk onderwerp in het debat over de bezetting, want dat is vaak ook een strijd over de manier waarop de bezetters worden weergegeven. Hoe worden ze geframed? Als krakers, als kinderen tijdens het speelkwartier (volgens een VVD-wethouder), of als serieuze critici van een neoliberale universiteit?
  
Rancière vindt dat eigenlijk alle burgers  al sinds het begin van de democratie worden neergezet als dom en egoïstisch, zo schrijft hij in La haine de la démocratie, zijn meest pamflettistische werk. De moderne burger krijgt er volgens hem ook van langs: het is een koopjesjager die zich slechts bekommert om zijn eigen genot ten koste van het algemeen belang. Ook bij zijn collega Alain Finkielkraut, auteur van onder meer Ongelukkige identiteit, vindt hij die analyse. ‘De rellen van november 2005 in de Franse voorsteden waren volgens hem een direct gevolg van het democratische terrorisme van de onbelemmerde consumptie’, schrijft Rancière in zijn net vertaalde boek De geëmancipeerde toeschouwer.
Sommige groepen worden niet alleen negatief neergezet, soms worden ze zelfs niet gerepresenteerd, zeggen Rancière en Spivak. De in India geboren denker, die vooral bekend werd met haar essay, ‘Can the Subaltern Speak’, vraagt zich bijvoorbeeld af waarom een traditioneel begrafenisritueel (Sati) in India nooit is beschreven. Ze concludeert dat de lagere klassen in India niet alleen geen macht hebben, maar zelfs onzichtbaar waren.

Precies die zichtbaarheid is de inzet van Rancière. Een bezetting, zo zegt hij, kan zorgen voor zichtbaarheid. Politiek komt volgens hem in essentie zelfs neer op zichtbaar worden: privé-kwesties worden publiek gemaakt. Waar de slavenhouder eerst ongemoeid mensen hun vrijheid kon ontnemen, maakt een opstand en een debat die praktijk publiek – dat is politiek. 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.