Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
23-02-2015

De filosofen van Syriza

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Jeroen Hopster
Journalist, essayist en docent

De Griekse Syriza-regering vaart een nieuwe koers in Europa. Maar niet alle ideeën van Syriza zijn nieuw: de partij beroept zich op invloedrijke filosofen.

Sinds Syriza eind januari de Griekse verkiezingen won, weet zij de ogen van Europa op zich gericht. Eerst zocht minister van financiën Yanis Varoufakis de confrontatie op met de ‘trojka’ van kredietverleners; hij slaagde er niet in om de Griekse betalingsregeling danig te versoepelen. Nu nemen de Grieken nieuwe bezuinigingsmaatregelen om de Europese noodhulp in stand te houden.
 
Veel ideeën van Syriza resoneren in de politieke filosofie van Chantal Mouffe en Ernesto Laclau. Maar Varoufakis citeerde ook uit het werk van Immanuel Kant en Karl Marx. Wat betekenen deze denkers voor Syriza’s ideologie?   

Karl Marx (1818-1883)
Contradictie in het kapitalisme
In hetzelfde tijdperk waar bedrijven de grootste rijkdommen vergaren, zien wij ook de grootste armoede ontstaan. Is dat niet vreemd? Volgens Karl Marx allerminst: die tegenstrijdigheid is inherent aan het kapitalisme. Marx benadert de politieke economie in termen van tegenstellingen: groei versus werkloosheid, welvaart versus armoede, goed versus kwaad. De ene pool is onlosmakelijk met zijn tegendeel verbonden.   

Syriza-minister Varoufakis haalt Marx aan, om te benadrukken dat kapitalisme geen stabiel en rationeel systeem is. Door arbeid te kwantificeren en als koopwaar te verhandelen, kunnen kapitalistische ondernemingen grote winsten maken. Maar door uitbuiting zal de productiekracht van individuele werknemers ten langen leste slinken, de winst afnemen en raakt de economie in recessie.

Varoufakis betitelt zichzelf als een ‘inconsistente marxist’. Hij prijst Marx om het blootleggen van de interne tegenstrijdigheden van het kapitalisme, maar neemt afstand van Marx’ poging om die analyse met wiskundige modellen te preciseren. Volgens de Griekse minister, die in zijn vorige carrière als hoogleraar speltheorie kritische artikelen publiceerde over de abstracties van zijn vakgebied, ontbreekt het veel modellen aan praktische toepasbaarheid. De economische realiteit is niet in zuivere theorie te vangen.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.