Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 2/2015

Als het vuur is gedoofd

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Marco Kamphuis
schrijver

Simone de Beauvoir schreef een nu pas gepubliceerde novelle over ouder worden. ‘Voor haar was hij een man, jong en aantrekkelijk; voor hem was zij even seksloos als een oude vrouw van tachtig.’

Als Misverstand in Moskou door een minder beroemde schrijfster was gepubliceerd, zou het als een prettig leesbaar, zij het niet al te opmerkelijk boekje zijn beoordeeld. Zeker niet alle kranten zouden het besproken hebben. Maar je kunt het moeilijk als op zichzelf staand literair werk beschouwen. Ten eerste omdat de schrijfster er niet zelf voor koos het werk openbaar te maken; het behoort niet tot het eigenlijke oeuvre, maar is er door een uitgever met koopmansgeest aan toegevoegd. En ten tweede omdat de schrijfster Simone de Beauvoir (1908-1986) heet. Je ontkomt er dan niet aan dit addendum te zien in het mythische licht dat nog altijd van haar en Jean-Paul Sartre afstraalt. 

Beauvoir vormde de helft van een wereldberoemd intellectueel koppel. Daarom is het goed de lectuur van Misverstand in Moskou te verrijken met enige biografische kennis. We weten dat Beauvoir en Sartre begin jaren zestig geregeld op uitnoding van de Schrijversbond de Sovjet-Unie bezochten. Het is boeiender je bij het lezen Sartres welbekende gezicht voor te stellen dan dat van de wat schimmige mannelijke hoofdpersoon André. Achtergrondinformatie maakt bovendien bepaalde ambivalenties in de tekst begrijpelijk: zo doet het 'romantische gevoel' dat André in gezelschap van zijn dochter Masja krijgt een tikje wonderlijk als je niet weet dat Masja gebaseerd is op Lena Zonina, allerminst Sartres dochter, maar zijn minnares (en KGB-spion). 
 

Jaloezie

Nicole en André zijn een onlangs gepensioneerd, in Parijs wonend echtpaar dat naar Moskou reist om Masja op te zoeken, zijn volwassen dochter uit een eerder huwelijk. Samen hebben ze een zoon, Philippe, die binnenkort gaat trouwen. De jaloezie die Nicole ten aanzien van haar aanstaande schoondochter Irène voelt, wordt slechts beknopt beschreven, maar speelt een grote rol bij de ontwikkeling van haar gevoel afgedankt te worden: 'Hij gaat ergens anders, bij een andere vrouw wonen.' Met Masja kan ze het trouwens goed vinden, maar vergeleken bij deze sterke jonge vrouw voelt ze zich oud - ze is zestig. Het stoort haar bovendien dat André meer oog heeft voor zijn dochter dan voor haar, maar ze spreekt deze ergernis niet uit. Ook André zwijgt over zijn gevoelens, en vervolgens ontstaat door een klein misverstand een groot echtelijk conflict. Beauvoir demonstreert hoe één enkele ruzie het aanzien van het gedeelde verleden kan veranderen: 'Eigenlijk waren hun beide levens nooit echt in harmonie geweest.' Ook het zich op de toekomst verandert: 'Ze zouden de treurige oudedag tegemoet gaan van mensen die alleen maar bij elkaar blijven omdat uit elkaar gaan na een bepaalde leeftijd niet meer doenlijk is.' Na de wrok volgt een handreiking van André, de zaak wordt uitgepraat, de verzoening is een feit. 'Alles leek opnieuw zo vertrouwd, zo gemakkelijk.' Deze geschiedenis van een misverstand wordt door Beauvoir soms heel knap, soms een beetje schools beschreven. 

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.