Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 1/2015

Damiaan Denys: 'In de angst ervaren we dat we vrij zijn'

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Lianne Tijhaar
Redacteur Filosofie Magazine

Filosoof-psychiater Damiaan Denys behandelt mensen met angststoornissen. Maar ons genezen van de angst is allerminst zijn bedoeling. ‘Angst herinnert ons aan de mogelijkheid dat het anders kan.’



‘Verschoon elke dag je vaatdoekje’, ‘Schep eten om in de magnetron’, want: ziekmakers zie je niet. Met deze campagne waarschuwt het Voedingscentrum voor voedselinfecties die overal op de loer zouden liggen. ‘We zijn in de greep van de angst’, aldus psychiater-filosoof Damiaan Denys. We zijn bang voor de meest zeldzame ziektes en onwaarschijnlijke terroristische aanslagen. Maar ook voor het alledaagse: het klimaat, techniek, voeding – zelfs een vaatdoekje is een potentieel gevaar. Alles wat zich aan ons voordoet, zien we vanuit het perspectief van de angst. ‘We handelen inmiddels vaker om angst te vermijden dan omdat we daadwerkelijk iets willen. Onlangs annuleerde een scholengemeenschap uit Etten-Leur nog een schoolreisje naar Parijs. Vierhonderd leerlingen bleven thuis. Uit angst voor een terreuraanslag van IS.'

Omarmen

Denys is psychiater en filosoof: twee zielen in één borst. Als psychiater is hij gespecialiseerd in het bestrijden van overdreven angstgevoelens. Als filosoof weet hij dat angst hoort bij het bestaan en verwondert hij zich juist over onze wanhopige poging die onder controle te houden. Angst is namelijk onlosmakelijk verbonden met het menselijke bestaan, aldus de filosoof – en dat is zeker niet alleen negatief. Je krijgt een andere baan aangeboden of ontmoet iemand die veel aantrekkelijker is dan je huidige partner. Dat wekt nieuwsgierigheid en verwondering, maar ook angst. Veel mensen deinzen daarvoor terug, bang om hun vertrouwde leven te verliezen. ‘We zijn geneigd te vluchten voor de angst, maar we moeten die juist omarmen’, stelt Denys. ‘Een nieuwe baan of liefde wekt weliswaar angst op, maar tegelijkertijd is het de enige manier waarop we ervaren dat wij vrij zijn. Wat niet wil zeggen dat we telkens van baan of partner moeten wisselen. Maar als we ons voor elke mogelijkheid van verandering afsluiten, zijn we nooit vrij.’

Denys verwijst vooral naar Søren Kierkegaard en Jean-Paul Sartre, twee filosofen die bij uitstek hebben gethematiseerd hoe angst en vrijheid samenhangen. Kierkegaard noemt angst zelfs ‘de duizeling van de vrijheid’. Sartre stelt dat ons bestaan nooit vastligt – we zijn geen essentie, maar existentie: louter ‘bestaan’, dat we zelf definiëren door onze handelingen en keuzes. We moeten onszelf ontwerpen, wat ook betekent dat keuzes die we in het verleden hebben gemaakt – zoals voor een baan of een partner – nooit definitief zijn. Deze inzichten komen pas aan het licht in de angst, volgens Denys. ‘Angst herinnert ons aan de mogelijkheid dat het anders kan. Als wij voortdurend onze angst opzijschuiven, gaan die inzichten verloren.’

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.