Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
WP nr. 3/2012

Diepe muziek

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Erik Heijerman

‘De componist openbaart het diepste wezen van de wereld en spreekt de diepste wijsheid uit, in een taal die zijn rede niet kan verstaan. In heel deze uiteenzetting van de muziek heb ik duidelijk proberen te maken, dat zij in een universele taal het diepste wezen, het “op zichzelf” van de wereld verwoordt, het diepste wezen dat wij overeenkomstig zijn duidelijkste manifestatie in het begrip “wil” vatten; zij doet dat met een homogeen materiaal, namelijk louter tonen, en ze bereikt hiermee de uiterste trefzekerheid en waarheid.’ (Schopenhauer, 2001: §52)

Begrippen hebben zo hun geschiedenis, en verraden iets over de tijd waarin ze opkomen of met regelmaat gebruikt worden. Dat geldt ook voor het begrip ‘diepte’, toegepast op muziek. Pas sinds Schopenhauer wordt er met grote regelmaat over diepe muziek gesproken (zou dat met betrekking tot filosofie ook zo zijn?). Die Welt als Wille und Vorstellung is van 1818, en toen was Bach al 68 jaar dood. Toch zouden wij in onze tijd de muziek van Bach zeker ook diep willen noemen, hoewel daar in zijn eigen tijd waarschijnlijk niet zo over gesproken werd. Niet alle muziek van Bach natuurlijk: eenvoudige menuetjes uit het Klavierbüchlein voor Anna Magdalena Bach niet en de Brandenburgse concerten waarschijnlijk ook niet, maar de Kunst der Fuge zeker wel, en veel preludes en fuga’s uit het Wohltempertes Klavier, de Hohe Messe en de Mattheus Passion ook. Bach zelf beschouwde zijn muziek nog als een Wissenschaft, een ambacht in de traditie van de artes liberales, waarin muziek zij aan zij werd onderwezen met de aritmeticageometrica en astronomia. Waarschijnlijk zou hij zijn muziek niet beschouwd hebben als de hoogste der kunsten en als de kunst die het diepste wezen van de wereld openbaart. Zo ver was de esthetica in die tijd nog niet. Er verandert bij Schopenhauer dus iets fundamenteels in de manier waarop er tegen muziek wordt aangekeken en hoe erover wordt gesproken. Wat betekent het sinds hem om muziek diep te noemen? Welke geschiedenis en transformaties heeft het begrip diep sindsdien ondergaan, en wat zouden wij in onze tijd onder ‘diepe’ muziek kunnen verstaan?

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.