Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
25-04-2014

Troostkunst

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Stine Jensen
filosoof, programmamaker

Ik heb thuis een troostmeisje aan de muur. Ze heeft rood haar en zit in een blauwe tutu op een stoel met haar benen over elkaar geslagen. Ze ondersteunt haar kin met opmerkelijk grote mannelijke vingers. Ze is met haar open blik ontvankelijk, op een ontspannen manier. De Franse schilder André Derain schilderde haar in 1906 en toen ik zestien was, kocht ik in Kopenhagen een reproductie. Ze verhuisde altijd mee.

Ik voel mij zowel rustig als sterk worden als ik naar haar kijk. Dat komt door de heldere en diepe kleuren. En het komt doordat ze zo op haar gemak is met haar dubbelzinnigheid. Er lijkt geen conflict tussen dansen en denken, tussen lichaam en geest, tussen verleiden en stil zitten. Zij is, dus zij is.

Eigenlijk is dit precies het soort kunst dat de Britse filosoof Alain de Botton als therapie voorschrijft. Zelf woont hij in een kraakwit designhuis met reflexieve en mooie kunstwerken aan de muur. Hij zegt dat zijn neurotische persoonlijkheid wordt gecompenseerd door de strakheid van dit huis. Zijn huis en de kunst herinneren hem aan de persoon die hij zou willen zijn. Zijn huis is niet zozeer een reflectie van wie hij is, maar reflecteert het gemoed van degene die hij zou willen zijn. Dat is de zin van kunst, zo schrijft De Botton in Kunst als therapie. Die zorgt voor balans. In de visie van De Botton is kunst een oplapmiddel, antidepressiva, met als doel ‘je minder druk maken’, ‘in balans raken’ en de ‘redding van de onverschilligheid’.

Onvriendelijk gezegd weet De Botton alle grote meesters te reduceren tot een instrument voor zelfverbetering. Bij de beroemde asperges van Manet noteert hij: ‘uit de manier waarop Manet naar asperges keek kunnen we lering trekken voor langdurige relaties’. Het is alsof ik mijn studenten Madame Bovary zou laten lezen en vervolgens alleen maar een Rondom-10-achtig gesprek zou voeren over overspelige relaties. Het plezier en de onrust die kunst kan bieden vanwege de esthetische vorm blijven nagenoeg achterwege. Kunst staat in dienst van het ego, de verbetering van het ik.

En toch begrijp ik precies wat De Botton bedoelt. Hij schrijft ergens in zijn boek niet ongeestig: ‘Na een ongelukkige situatie of ontmoetingen kunnen we niet langer begrip of belangstelling opbrengen voor, ik noem maar wat, godsdienst, literatuur, voetbal, Afrika, gezamenlijke doucheruimtes, de muziek van ABBA, exclusieve kledingzaken, of een praatje op het schoolplein met een veel rijkere ouder.’ Soms vermijd ik mensen en weet alleen de blik van de vrouw aan de muur mijn gemoed weer in balans te brengen en mij weer gevoelig te maken. Zij is troost en kunst.

Naar aanleiding van de expositie ‘Art is therapy’ van Alain de Botton in het Rijksmuseum organiseert Filosofie Magazine de lezing 'Kunst als therapie?'. Er zullen drie voordrachten gehouden worden over de vraag of kunst ons kan helpen bij levensvragen, en zo ja: hoe. Stine Jensen zal een van de voordrachten houden. Klik hier voor meer informatie. 
 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.