Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 3/2014

'Niet geboren als vrouw, maar tot vrouw gemaakt'

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Daan Roovers
Voormalig hoofdredacteur Filosofie Magazine

Tegenwoordig vertelt de neurobioloog ons wat het verschil is tussen man en vrouw. Best interessant, zegt Daan Roovers, maar het laatste woord moet die bioloog niet hebben. 

Toen speelgoedfabrikant Bart Smit dit najaar een catalogus verspreidde die bol stond van de seksistische clichés (huishoudelijk speelgoed voor meisjes, wetenschapsspeeltjes voor jongens) was dat natuurlijk voer voor de nationale borreltafel van Pauw & Witteman. Aan tafel een vrouw die zich erover opwond (Asha ten Broeke,) en Dick Swaab – want als we iets willen weten over het verschil tussen mannen en vrouwen, dan bellen we tegenwoordig een neurobioloog.

Swaab legde uit dat het denken in clichés en stereotypen helemaal geen probleem is, omdat – enige variatie daargelaten – deze stereotiepepatronen de werkelijkheid weerspiegelen. Hij zag het bij zijn eigen zoon en dochter: jongens houden van auto’s en meisjes van poppen. En hij ziet het ook bij apen. Dat is één: het is de natuur. Daar komt bij: die voorkeur kun je nauwelijks beïnvloeden. Niet als ouder, niet als maatschappij en al helemaal niet met een speelgoedfolder – dat is twéé. Dus laten we daar niet te moeilijk over doen; laat die kinderen lekker spelen met waar ze zin in hebben. Dixit Swaab.

Het gaat mij nu niet om de juistheid van de stereotypen (hoewel de hardnekkigheid waarmee beweerd wordt dat meisjes ‘van nature’ nu eenmaal van roze houden, gelogenstraft wordt door het feit dat tot de jaren vijftig roze een échte mannenkleur was. Roze stond symbool voor sterk en beslist). Het gaat me óók niet om de naïeve bewering dat dingen zijn zoals ze zijn, en daarom ook niet te beïnvloeden zouden zijn. Het gaat mij om de introductie van biologische argumenten in het maatschappelijk debat, die én niet betwijfeld worden én tegelijkertijd als laatste woord dienen. Ik denk dat de laatste jaren in het debat een fundamentele verschuiving heeft plaatsgevonden.

Simone de Beauvoir

Meer dan een eeuw is dit biologisch paradigma niet zo dominant aanwezig geweest in ons collectieve bewustzijn. Freud maakte in 1900 met de publicatie van zijn Traumdeutung de wending naar de psychologie, en de tweede helft van de twintigste eeuw stond in het teken van persoonlijke ontwikkeling en individuele vrijheid. De biologie was in de eerste plaats een wetenschap die zich richtte op onderzoek naar flora en fauna. Om de mens te kunnen begrijpen en verklaren moest je meer in huis hebben: kennis van psychologie, sociologie en cultuur.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.