Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 3/2014

Agonisme

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Ivana Ivkovic
filosoof

Geen maatschappij is zonder conflict. Democratie moet volgens Chantal Mouffe een vorm en een plek voor de onderlinge verdeeldheid proberen te vinden – zonder deze in de kiem te smoren of te laten escaleren tot vijandschap.

In de jaren negentig ontpopte Mouffe zich als een belangrijke critica van de liberale democratie. Het was de tijd na de val van de Muur. De grote politieke tegenstellingen waren verdwenen. Politiek leek gereduceerd tot bestuur. En onze onderlinge verschillen? Ach, daar kunnen we het als redelijke mensen uiteindelijk wel over eens worden. It’s a small world after all.

Mouffe keerde zich tegen deze bestuurlijke visie op democratie. Politiek kan niet worden gereduceerd tot een reeks rationele procedures, stelt zij, en de veronderstelling dat we het aan het einde van de dag altijd met elkaar eens zouden worden, dat onenigheid uiteindelijk uitmondt in consensus, vindt ze zelfs ronduit gevaarlijk.
Het roerige eerste decennium van de eenentwintigste eeuw ondersteunt haar analyse. Gewelddadige terroristische aanslagen en de opkomst van populistische bewegingen hebben het politieke landschap ingrijpend veranderd. Het conflict lijkt terug in de politiek, maar ditmaal gewelddadig en onbeheersbaar. Voor Mouffe is dat geen grote verrassing, want dit gebeurt er volgens haar wanneer het conflict geen plek heeft: het keert terug als een boemerang.

Het woord ‘agonisme’ betekent rivaliteit. Het idee erachter is dat de democratie conflicten moet cultiveren en in goede banen moet leiden. Mouffe pleit niet zozeer voor conflict als wel voor erkenning van het feit dat er nu eenmaal conflicten zijn, en dat we daar ook ruimte voor moeten maken. Tegenstanders in een democratie moeten respect voor elkaar hebben, en uitgaan van waarden als vrijheid en gelijkheid.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.