Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 1/2010

De Wittgensteins: schatrijk, getalenteerd, dapper en depressief

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Marco Kamphuis

Alexander Waugh schreef een welkome aanvulling op Ray Monks klassieke biografie Ludwig Wittgenstein. Door de filosoof samen met zijn broers en zussen te portretteren, brengt hij hem nog net iets dichterbij. Op het eerste gezicht viel de familie Wittgenstein te benijden. Vader Karl was, met het fortuin van zijn vrouw Leopoldine als startkapitaal, een van de rijkste mensen van Europa geworden. In het Wenen van het fin de siècle – de bruisende, kosmopolitische hoofdstad van de Donau-monarchie – resideerde het gezin in een met kunstschatten volgestapeld paleis waar Brahms, Mahler en Richard Strauss te gast waren. Diplomaten, schrijvers en kunstenaars schoven aan voor het diner, en niemand minder dan Klimt kreeg opdracht het huwelijksportret te schilderen van Karls jongste dochter Gretl (die het doek naar de zolder verwees: de mond beviel haar niet). Vrijwel alle acht de kinderen hadden een grote begaafdheid van hun ouders geërfd, vooral op muzikaal terrein. Gasten in het paleis hoorden de gezinsleden in wisselende samenstelling kamermuziek spelen, maar altijd in opperste harmonie.

Die saamhorigheid duurde slechts zolang de muziek klonk. Karl had geen geduld met zijn kinderen en was teleurgesteld omdat zijn zonen niet over zijn vitaliteit beschikten en geen belangstelling hadden voor het staalimperium dat hij had opgebouwd. Leopoldine, altijd op het randje van overspannenheid, verzuimde haar kinderen in bescherming te nemen tegen haar veeleisende echtgenoot. Ook onderling hadden de broers en zussen voortdurend onenigheid. Maar wat het zwaarst op de familie drukte, was de neurotische, depressieve aanleg die als kennelijke tegenhanger van begaafdheid door de familie waarde en zich vooral in mannelijke lijn deed gelden. Drie van de vijf broers Wittgenstein pleegden zelfmoord. Rudolf, een 23-jarige student scheikunde met gevoel voor theater, deed dat zelfs in het openbaar. Aan het tafeltje van een Berlijns café nam hij cyaankali in, terwijl de barpianist op zijn verzoek een droevig lied ten gehore bracht. Ook de twee jongste broers zouden hun leven lang met zelfvernietigingsdrang te kampen hebben. Zij, Paul en Ludwig, staan centraal in De Wittgensteins van Alexander Waugh.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.