Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement

Aandachtig leven

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Frank Meester
filosoof, publicist, muzikant

Aandacht is een vorm van onbevangenheid. Kun je dat leren, onbevangen zijn?

‘Als we aandachtig naar de wereld buiten ons kijken, vergeten we onze projecties en vooroordelen, en zien we de werkelijkheid buiten ons zoals die is.’ Aandacht is volgens de Amsterdamse filosofe Mariëtte Willemsen een sleutelwoord bij onze poging minder zelfzuchtig te leven. ‘Aandacht is onzelfzuchtig. Aandachtig kijken naar de mensen en de dingen om je heen kan helpen om alles in een breder perspectief te zien en zo van jezelf weg te raken.’

‘Ontzelving’ noemt Iris Murdoch dat, de Ierse schrijfster en filosofe op wie Willemsen zich vaak baseert. In het artikel ‘De idee van volmaaktheid’ illustreert Murdoch dit met een verhaal van een moeder en een schoondochter. De moeder is niet zo dol op haar schoondochter. Ze vindt haar te vrijpostig, onbeschaafd, te weinig formeel en erg onvolwassen. Toch besluit ze om een poging te doen haar onbevangen te bekijken. Door haar vooringenomenheid opzij te zetten – en op een afstand aandachtig naar haar schoondochter te kijken – stelt ze haar oordeel bij. Het vrijpostige gedrag van haar schoondochter ziet ze nu als spontaan, haar onbeschaafdheid lijkt vanuit een aandachtige blik meer op eerlijkheid en haar onvolwassenheid zou je net zo goed vrolijkheid kunnen noemen. De boodschap is hier niet: als je maar goed kijkt, zul je zien dat ieder mens deugt. Maar eerder dat je door je eigen projecties opzij te zetten tot een realiteitszin komt die uiteindelijk zelfs tot gemoedsrust en geluk kan leiden. Maar pas op: die gemoedsrust of dat geluk moet niet het doel worden. Dan zou de aandachtige houding juist weer zelfzuchtig zijn. Liefdevolle aandacht is het doel op zich.

Verder lezen?