Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 8/2008

Historisch profiel: Nihilisme… het begin van de vrijheid

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Ivana Ivkovic

‘Als God niet bestaat, dan is alles toegestaan’, constateert Ivan Karamazov in Dostojevski’s De gebroeders Karamazov. De negentiende-eeuwse romanheld verwoordt een tegenwoordig veelgehoorde angst: kunnen we zonder een gedeelde God nog wel gezamenlijke normen en waarden onderschrijven? Hebben we geen Opperwezen nodig dat garant staat voor onze moraal? Wie zegt zonder God nog wat goed en kwaad is? Of mooi en lelijk? Voor al onze beslissingen worden we teruggeworpen op onszelf, waar we soms ook geen houvast vinden. Het gevaar dreigt dat we concluderen dat er helemaal geen waarden meer zijn: het gevaar van het nihilisme. Er zijn geen waarden, geen betekenis, geen zin, er is – zoals het Latijnse woord nihil al zegt – helemaal niets.

De verzuchting van Karamazov schetst een zeer somber beeld van het nihilisme: er is niets dan ontgoocheling, teleurstelling en het gevoel dat we als mensen verweesd zijn. Maar vele filosofen en schrijvers die over het nihilisme hebben geschreven, laten zien dat we niet gedoemd zijn tot deze somberheid. Nihilisme is een gevaar, maar ook een kans: zonder onbetwistbare zekerheden moeten we op eigen benen leren staan.

Verder lezen?