Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 12/2018

Marc de Kesel: ‘Wie naar zijn ware zelf zoekt, moet vooral zichzelf loslaten’

Michel Dijkstra

Hoe meer je jezelf probeert te verliezen, hoe meer je jezelf tegenkomt. Marc De Kesel over de lessen van middeleeuwse mystici.

‘Wij eenentwintigste-eeuwers flirten graag met zelfverlies, bijvoorbeeld door ons te vergapen aan een film of door ons over te geven aan allerlei verslavingen’, zegt filosoof Marc De Kesel, die verbonden is aan het Titus Brandsma Instituut in Nijmegen. ‘Paradoxaal genoeg bevestigen we hiermee juist onszelf: het “ik” wil uit alle macht zichzelf vergeten en stelt zichzelf daardoor centraal. Hoe meer je zelfloos probeert te worden, hoe meer je jezelf tegenkomt.’ Deze paradox is volgens De Kesel cruciaal om de hedendaagse mens te begrijpen. Om het moderne verlangen naar zelfverlies te duiden, moet je echter eerst een studie maken van een middeleeuws fenomeen: mystiek.

Het woord ‘mystiek’ roept volgens De Kesel over het algemeen positieve associaties op: je hebt al snel een beeld in je hoofd van vreedzaam biddende of mediterende monniken en nonnen. Dat mystici ook in staat waren om een agressieve toon aan te slaan bewijst het werk van de wellicht niet algemeen bekende François de Fénelon: ‘Moge verloren gaan wat de eigenliefde zo graag zou behouden. Laten we het allesverbrandende offer zijn dat door het vuur van de liefde tot as wordt.’ Deze en andere uitspraken van de zeventiende-eeuwse Franse mysticus spelen een belangrijke rol in de onlangs door Marc De Kesel gepubliceerde essaybundel Zelfloos. De Kesel: ‘Wij hoeven ons positieve beeld van de mystiek niet bij te stellen, maar moeten zeker niet denken dat mystiek al onze problemen oplost.’ Bovendien moeten we oppassen om mystiek te beschouwen als iets dat de cultuur overstijgt: ‘Dat is niet zo! Iedere mysticus is juist diepgaand gevormd door zijn eigen tijd.’ In de moderne mystiek gebeurt er volgens De Kesel iets dat voor ons als eenentwintigste-eeuwers van groot belang is.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden