Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

WP nr. 2/2015

Machtsongelijkheid na de slavernij

Machiel Karskens

Ook na het verbod op slavernij blijft machtsdwang onvermijdelijk, stelt politiek filosoof Machiel Karskens. Het manifesteert zich alleen op een andere manier. Waar de onvrije slaaf gedwongen werd tot werken, zien we dienstbaarheid nu als deugd of plicht van elke vrije mens.
 
In het moderne Westen wordt de grondslag voor de politieke organisatie van samenlevingen gevormd door het principe van vrijheid en gelijkheid van elke mens. Dit principe vormt ook de morele standaard voor de sociale omgang van mensen onderling in private en publieke situaties. Tegelijk spelen in elke staat, samenleving en sociale omgang altijd ook machtverhoudingen die deze vrijheid en gelijkheid lijken te beperken, beknotten, of teniet te doen. Hoe kan dat? Hoe kunnen ‘wij allemaal’ vrij en gelijk (moeten) zijn én onderworpen aan allerlei ongelijk- en onvrij-makende sociale en politieke machtsverhoudingen?
 
Wanneer in elke samenlevingsvorm sprake is van sociale en politieke macht in de betekenis van dwang of dwingend bevel, dan is er dus geen algemene gelijkheid. Elke dwingende machtsverhouding schept namelijk hoe dan ook een of andere vorm van sociale ongelijkheid. Ik noem dat intrinsieke machtsongelijkheid en zal deze stelling uitwerken aan de hand van de meest extreme vorm van dwangmacht: slavernij. Maar slavernij is toch afgeschaft, verboden en een misdaad tegen de menselijkheid? Daarvoor zijn juist vrijheid en gelijkheid van en tussen alle mensen en volkeren in de plaats gekomen. Ik zal deze tegenwerping testen uitgaande van het vermoeden dat er ook na het verbod op slavernij in allerlei sociale verbanden intrinsieke machtsongelijkheid tussen mensen werkzaam blijft. De vraag is of het nog om dezelfde dwingende machten gaat.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden