Home Filosofie en beeld: Hardingsoefeningen voor het oog

Filosofie en beeld: Hardingsoefeningen voor het oog

Door Mariëtte Willemsen op 24 november 2014

Cover van 04-2014
04-2014 Wijsgerig Perspectief Lees het magazine

In Toergenjevs roman Vaders en zonen zegt hoofdpersoon Bazarov op zeker moment: ‘Een tekening stelt mij duidelijk voor ogen wat in een boek op tien volle bladzijden uiteengezet wordt.’ Bazarov spreekt hier eloquent een gedachte uit die voor ons nu, in een tijd waarin het beeld machtiger lijkt te zijn dan ooit, vertrouwder is dan toen Toergenjevs roman in 1862 verscheen, en zelfs een cliché is: een beeld zegt meer dan 1000 woorden. Bazarovs uitspraak kan, los van de context, gelezen worden als een pleidooi voor het beeld: geef mij maar een tekening, een schilderij, een foto, een film, dan word ik direct getroffen, zonder omhaal van woorden. In de context van de roman moeten we, denk ik, Bazarov anders begrijpen. Bazarov is een nihilist. Hij gelooft nergens in, betwist alles van waarde en de waarde van alles, en minacht wat met kunst te maken heeft, of het nu muziek, literatuur of beeldende kunst is. De tekening waar hij naar kijkt is niet het werk van een kunstenaar, maar een plaatje van Zwitserland in een album. Bazarov lijkt met zijn uitspraak eerder de kunst in het algemeen, en de woordkunst in het bijzonder te willen neersabelen dan de beeldkunst te willen ophemelen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer