Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Wijsgerig Perspectief nr. 2/2015

Filosofie en beeld: Carneades vandaag

Mariëtte Willemsen

Gedachte-experimenten en paradoxen zijn ogenschijnlijk belangrijke hulpmiddelen in de filosofie om bepaalde problemen in kaart te brengen, of om, zoals Daniel Dennett zegt, intuïties aan het licht te brengen over kwesties die ons als filosoof kunnen bezighouden. Zeno van Elea bedacht in de vijfde eeuw voor het begin van onze jaartelling de paradox over Achilles en de schildpad om Parmenides bij te staan in diens overtuiging dat verandering een illusie is. John Locke kwam in de zeventiende eeuw met een body-swapexperiment. Stel dat een prins en een schoenmaker van lichaam wisselen, waar moeten we dan zijn als we, na de swap, de prins willen spreken? Bij het lichaam van de schoenmaker, betoogde Locke, want in dat lichaam zitten de gedachten en herinneringen van de prins. Frank Jackson presenteerde in de twintigste eeuw zijn gedachte-experiment over Mary de neurowetenschapper die uit de boeken alles weet wat er maar over rood te weten valt maar die nog nooit rood heeft gezien. Leert Mary iets nieuws als ze haar zwart-witte kamer verlaat en eindelijk echt iets roods ziet? Volgens Jackson doet ze dat wel degelijk en is daarmee gezegd dat de werkelijkheid niet gereduceerd kan worden tot (kennis van) fysische eigenschappen. Judith Jarvis-Thomson, ten slotte, werd vooral bekend vanwege haar artikel over een violist die na een ernstig ongeluk door een genootschap van muziekliefhebbers negen maanden lang wordt vastgekoppeld aan een nietsvermoedend persoon. De organen van deze persoon worden door de comateuze violist gebruikt om in leven te blijven en te herstellen. Thomson gebruikt de analogie om te betogen dat abortus in sommige situaties gerechtvaardigd is, omdat het volgens haar zonder meer begrijpelijk is dat wie plots vastzit aan een violist in coma, hoe beroemd en belangrijk die ook mag wezen, onmiddellijk zou willen worden bevrijd.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden