Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Wijsgerig Perspectief nr. 3/2021

Een verschrikkelijk mysterie

Norbert Peeters

De snelle ontwikkeling van bloemplanten was een groot raadsel voor Darwin, stelt Norbert Peeters. Als botanicus probeerde Darwin zijn leven lang dit mysterie te verklaren in een natuur die geen sprongen maakt.

Of het nu zeepokken, duiven of regenwormen betreft, zowat iedereen beschouwt Charles Darwin als zoöloog. Slechts een enkeling kent de Britse natuurgeleerde als een begenadigd botanicus. En dat terwijl Darwin maar liefst een derde van zijn oeuvre wijdt aan planten. Ook waar het de impact van zijn denken op de filosofie betreft, komt de botanie nauwelijks aan bod. Ofschoon ook zijn plantkundige werk op verschillende punten verstrengeld is met filosofische thematiek. In dit artikel licht ik er één voorbeeld uit, te weten de band tussen Darwins favoriete filosofeem ‘de natuur maakt geen sprong’ (‘natura non facit saltum’) en wat bekend staat als zijn ‘verschrikkelijke mysterie’ (‘abominable mystery’). Niet het mysterie over het ontstaan van soorten maar over de opkomst van de bloemplanten.

Op zijn oude dag wordt Darwin nog steeds geplaagd door evolutionaire puzzels die vragen om een oplossing. Eén daarvan bezorgt hem bijzonder veel hoofdbrekens: de razendsnelle opmars van de bloemplanten in de ontstaansgeschiedenis van landplanten. Het zou correcter zijn als ik hier niet zou spreken van bloemplanten, maar van ‘bedektzadigen’ of ‘angiospermen’. Onder deze noemer vallen alle planten die bloemen dragen, hoe onopvallend ook (denk bijvoorbeeld aan grassen), en waarbij de zaden, zoals de naam doet vermoeden, zijn ingebed in een vrucht. Maar om het gebruik van botanische terminologie tot een minimum te beperken, zal ik spreken van bloemplanten. Het puzzelachtige aan hun rappe opkomst blijkt uit de volgende twee feiten.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden