Spinoza

Als vrije denker stond Baruch Spinozaeenzaam in een tijd van dogma's. De ideeëngeschiedenis van de Lage Landen is zonder hem ondenk­baar. 

Wat is woede eigenlijk?


'Woede is een ongewoon complexe emotie, omdat ze zowel pijn als genot behelst.'  Lees een fragment uit Woede en vergeving van Martha Nussbaum.

Intuïtie volgens Spinoza

Volgens Spinoza heeft iedereen een aangeboren intuïtie die je onmiddellijk inzicht geeft in de waarheid, aldus Spinoza-kenner Maarten van Buuren. Toch dwalen de meeste mensen hun leven lang in verwarring rond, stelt hij. Hoe kan dit?   Kennis...

De mens: een schakeltje in de natuur

Hoe kun je in een kille wetenschappelijke wereld toch een moment van geluk ervaren? Spinoza over de geborgenheid van de kleine schakel in de grote 'Natuur'. Net als ik mijzelf aan het schrijven van dit artikel wil zetten, krijg ik per...

IJzeren Lijst 10. De Ethica van Spinoza

Benedictus de Spinoza is één van de bekendste Nederlandse filosofen. De zeventiende-eeuwse denker stond in zijn tijd bekend als zeer controversieel. Zo voltooide hij zijn hoofdwerk, de Ethica Ordine Geometrico Demonstrata  (Ethiek volgens een...

In de ban van Spinoza

De Vlaamse journalist Rudi Rotthier las op jonge leeftijd al Spinoza. De stelligheid van de grote filosoof intrigeerde hem. Pas later ontdekte Rotthier dat Spinoza ook een genuanceerde en redelijke kant had. En die is hem nu veel liever. Een...

'We kunnen slechts verlangen naar het noodzakelijke'

Spinoza schreef grote delen van zijn Ethica tijdens zijn verblijf in Voor­burg. In Amsterdam was hij niet meer welkom vanwege zijn ideeën. Wat hij echt vond, durfde hij tijdens zijn leven zelfs aan zijn vrienden niet te openba­ren. Pas na...

'Waarom ik hem mijn meester noem'

Als vrije denker stond hij eenzaam in een tijd van dogma's. Desal­niette­min is de ideeëngeschiedenis van de Lage Landen ondenk­baar zonder de 'ketterse jood' van Portu­gese afkomst. De grootsheid van Spinoza door de...

Spinoza: Nederlands grootste filosoof

Onlangs werd in de archieven van het Vaticaan een origineel handschrift uit 1677 gevonden met de uitgeschreven tekst van Spinoza’s Ethica. Hoewel het handschrift niet veel verschilde van het uiteindelijke boek, was de vondst toch wereldnieuws. Wat...

Baruch Spinoza: God is een oneindige verzameling

Baruch Spinoza’s ouders zijn vanuit Portugal naar Amsterdam gevlucht. In Amsterdam mogen ze hun Joodse geloof belijden, mits ze dat onopvallend doen. Tot de gildes worden ze niet toegelaten. Ze mogen maar één vak uitoefenen: dat van handelaar.Baruch...

IJdele geldwolf versus eenvoudige ketter

De ontmoeting tussen Leibniz en Spinoza in 1676 is ‘de oerknal van de moderne filosofie’. Een botsing tussen ‘het goede willen’ en ‘niet anders kunnen’. In de herfst van 1676 verlaat Leibniz, zeer tegen zijn zin, Parijs. Hoewel geboren en...

‘Ik heb lang de echo van Spinoza’s stem gehoord’

Spinoza figureerde ooit in een roman van Leon de Winter. ‘Mijn behoefte om in iedere roman iets van zijn denkwereld te leggen is gebleven.’   Voedsel voor het lichaam, maar bovendien voedsel voor de geest. Dat is waar de titelheld van de...

Spinoza: ‘De wijze denkt aan niets minder dan de dood. H.t.b.w.’

Werd Spinoza, die betoogt dat de wijze mens de dood niet hoeft te vrezen, zelf op zijn sterfbed door angst overvallen? De geruchten gaan dat hij smeekte om Gods genade, en opiumhoudende middelen gebruikte. Een dominee vond en zocht de waarheid over de...

Yves Petry: 'De liefde houdt van wandelen'

'Ik ben om romantische redenen wiskunde gaan studeren. Door een zucht naar het absolute.' Uiteindelijk was het Spinoza die de Vlaamse schrijver Yves Petry op het spoor zette van het onmiddellijke inzicht. Een pleidooi voor echte liefde.'Ik stond er voor...

Het deterministisch mensbeeld van spinozist Albert Einstein

We leven in een gedetermineerde wereld. Onze identiteit wordt bepaald door een keten van oorzaak en gevolg waaraan geen ontsnappen mogelijk is. Wie eenmaal inziet dat hij deel uitmaakt van deze keten, kan onmogelijk volharden in egoïsme. Het mensbeeld...