Oosterse filosofie

Denkers uit het oosten dachten na over niet-doen (wu-wei), innerlijke vrijheid (boeddhanatuur) en medemenselijkheid (ren). In dit dossier vindt u de ideeën van denkers uit India, China en Japan.

Wat is woede eigenlijk?


'Woede is een ongewoon complexe emotie, omdat ze zowel pijn als genot behelst.'  Lees een fragment uit Woede en vergeving van Martha Nussbaum.

Boeddhisme: oefening het ego los te laten

Boeddhistische meditatie bevrijdt ons van existentieel leed. Ze leert ons de dingen te accepteren zoals ze zijn, en dat geeft vrede. Toch is het geen oefening in gelukkig zijn, maar in egoloosheid. Beleving Concepten kleuren onze gedachten. Maar dat...

Gespierd mededogen

Op 6 juli werd de Dalai Lama 80 jaar. Daniel Goleman, al ruim dertig jaar bevriend met de Dalai Lama, ging in gesprek met de spiritueel leider van het boeddhisme  en tekende uit zijn mond een manifest voor de toekomst op.  Toen de Dalai...

De kracht van het goede

Op 6 juli 2015 werd de Dalai Lama tachtig. Dit is een goede aanleiding voor de bekendste boeddhist ter wereld om vooruit te blikken. Daniel Goleman, al ruim dertig jaar bevriend met de Dalai Lama, ging in gesprek met de Dalai Lama en tekende uit zijn...

Confucius - De Gesprekken

‘Ik ben nog nooit iemand tegengekomen die meer om deugd gaf dan om vrouwelijk schoon.’ De Gesprekken geeft een inleiding op de filosofie van Confucius. ix: 1. De Meester sprak zelden over voordeel; vaker over het levenslot, en nog vaker over...

Het Zelf (Atman) #1

Yajnavalkya (800 v.Chr.) Het ultieme geluk van de mens bestaat in het realiseren van het Zelf Wat is het? De onvergankelijke kern van de mens. Atman wordt beschreven als zuiver bewustzijn, eeuwig bestaan en vreugde.   Hoe kun je het...

Nirvana #2

Boeddha (450-370 v.Chr.) Het einddoel van het boeddhistische pad   Wat is het? De onvatbare toestand waarin een verlicht mens zich bevindt. Het wordt ook omschreven als ‘het Ongeborene’, een staat vóór ‘zijn’ en ‘niet-zijn’. Hoe...

Brahman #3

Shankara (800 n.Chr.) De essentie van het universum ligt verborgen achter de zintuiglijk waarneembare wereld   Wat is het? De ware, onzichtbare werkelijkheid.   Hoe kun je hier inzicht in krijgen? Door je te realiseren dat de empirische...

Ahimsa #4

Mahatma Gandhi (1869-1948) ‘Niet-slaan’   Wat is het? Een geweldloze manier om actie te voeren.   Hoe kun je het bereiken? Beseffen dat alle mensen schepselen zijn van één God.   ‘Ik ben tot de conclusie gekomen dat...

Ren (medemenselijkheid) #5

Confucius (551-479 v.Chr.) De hoogste deugd uit de ethiek van Confucius   Wat is het? De ‘gulden regel’: wat je voor jezelf niet wilt, leg dat ook niet op aan anderen.   Hoe kun je het bereiken? Door levenslang je best te doen om je...

Wu wei #6

Lao Zi (vijfde eeuw voor Christus) Letterlijk: ‘niet-doen’, een kernconcept uit de taoïstische filosofie   Wat is het? Handelen zonder vooropgezet plan.   Hoe kun je het bereiken? Door je erin te oefenen vastomlijnde doelen los te...

Boeddhanatuur #7

Linji (negende eeuw na Christus) De ware menselijke aard   Wat is het? Totale innerlijke vrijheid.   Hoe kun je het bereiken? Door het idee op te geven dat iemand anders ons kan vertellen hoe wij moeten leven. ‘Het probleem met de...

De Grote Gelijkheid #8

Kang Youwei (1858-1927) Een oplossing voor alle politieke problemen van de mensheid   Wat is het? Een toekomstig tijdperk waarin wereldvrede heerst. Hoe kun je het bereiken? Door een confucianistische utopie te realiseren. Hoe creëer...

Zazen (zitmeditatie) #9

Dogen (1200-1253) De belangrijkste beoefeningsmethode uit Dogens zenboeddhistische filosofie.   Wat is het? Een techniek om de geest tot rust te brengen.   Hoe kun je het bereiken? Door stil te zitten op een kussen. Wie even zijn...

Nembutsu (recitatie) #10

Shinran (1173-1262) Het aanroepen van Amida Boeddha   Wat is het? Een methode om na de dood het hoogste geluk te bereiken.   Hoe kun je het beoefenen? Door je helemaal over te geven aan de genade van Amida.   Namo Amida butsu!...

Harmonie #11

Yoshida Kanetomo (1435-1511) Het doel van de shinto-filosofie   Wat is het? Een toestand waarin de mens geestelijk en lichamelijk in balans is. Hoe kun je het bereiken? Door negatieve invloeden te vermijden. De berg Fuji is een van de...

Zuivere ervaring #12

Nishida Kitaro (1870-1945) Opgaan in de omgeving Wat is het? Een toestand waarin er geen scheiding bestaat tussen mens en wereld.   Hoe kun je het beoefenen? Dat de mens met alles verbonden is.   Sommige ervaringen kunnen een mens...

Oppervlakkige beleving van Japanse religies?

Tussen twee moderne wolkenkrabbers in hartje Tokio staat de boeddhistische Seishoji tempel. Wie even weg wil uit de hectiek van de 24-uurseconomie kan hier tot rust komen. Een bezoek aan deze tempel stond gisteren op het programma van het koninklijk paar...