Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
03-05-2018

#1 Rekenen op de waarheid

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Ton Derksen
Columnist filosofie.nl

Wetenschapsfilosoof Ton Derksen, bekend van de zaak-Lucia de B., begint een serie columns voor filosofie.nl. Hierbij nummer één: kan je er op rekenen dat de waarheid altijd aan het licht komt?

Kinderen leren doorgaans van hun ouders dat de waarheid het langst duurt en uiteindelijk altijd zegeviert. Geleidelijk slijt die overtuiging, maar ten aanzien van onze rechtstaat beklijft dat geloof. Het Openbaar Ministerie mag dan niet te vertrouwen zijn, rechters zijn fatsoenlijke, verstandige mensen die ernaar streven de waarheid te achterhalen. Bij twijfel spreken ze vrij. Dus wat heb je als onschuldige verdachte te vrezen? Als onschuldige kun je op de waarheid en op de fatsoenlijke rechters rekenen.
 
Een onschuldige gaat er daarom in de regel van uit dat hij vrijgesproken zal worden. Ernest Louwes bleef op vrijspraak rekenen, ook al was zijn DNA op de bebloede blouse van mevrouw Witteman gevonden, ook al hadden deskundigen dit als zeer belastend geduid, en ook al had de stemming zich daardoor tegen hem gekeerd. Hij wist zelf immers dat hij onschuldig was. Dat zou de rechter toch ook zien?
 
Ook Olaf Hamers, tot levenslang veroordeeld, maakte zich geen zorgen. Hij vertelde de verhorende rechercheurs dat hij van zijn vader had geleerd:  ‘Ook ‘al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel. Altijd.’ Het kan even duren, maar de waarheid wint altijd.


Reconstructie van de zaak Olaf H. Lees hier meer over deze zaak. (Foto: Marc van Dijk)

Verhoorders delen dit motto ‘De waarheid wint altijd’, maar met een voor de onschuldige verdachte verrassende insteek. De verhoorders zijn namelijk 100% zeker van de schuld van de verdachte. In het geval van Olaf waren ze zelfs 200% zeker van zijn daderschap. ‘Voor hen was vanaf het eerste moment duidelijk, niet voor 100%, maar voor 200%, dat hij het gedaan had’, staat in een van de verhoren. De verdachte is dus aan zet. Hij moet de waarheid vertellen. Hij moet de ‘eerste stap’ zetten. Olaf werd op zijn geweten gewerkt. Hij moest zijn verantwoordelijkheid ten opzichte van de slachtoffers nemen. Dat zou ook hemzelf rust geven. ‘Hij deed zichzelf pijn door tegen de waarheid op te boksen.’ Als hij eenmaal de waarheid had verteld, kon hij ‘een nieuw leven beginnen, waarbij hij iedereen recht in de ogen kon kijken’.
 
Dit is niet de waarheid die Olaf voor ogen had. Het is wel de ‘waarheid’ die hem ten onrechte levenslang in het gevang heeft gebracht.
 
Inmiddels zit Olaf 15 jaar in de gevangenis. De keer dat ik hem sprak was hij zeer pessimistisch, en dat was nog vóór het afgewezen herzieningsverzoek. Rekenen op de waarheid heeft niet geholpen. Met 5% onschuldigen bij kleine misdrijven en 10% onschuldigen bij grote misdrijven rekenen ongeveer 1000 mensen per jaar ten onrechte op de waarheid — afgezien dan van de boeven met ervaring. Die weten wel beter.

 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.