Muziek

Muziek kan herinneringen terughalen, een verhaal vertellen en emoties oproepen. Het beweegt ons zonder dat we ons hoeven te verroeren. Waarom heeft muziek dit effect op de mens? 

Wat is woede eigenlijk?


'Woede is een ongewoon complexe emotie, omdat ze zowel pijn als genot behelst.'  Lees een fragment uit Woede en vergeving van Martha Nussbaum.

Weekendlijstje: filosoferen over muziek

Zaterdag 1 oktober is de internationale dag van de muziek. In dit weekendlijstje: vijf filosofen over muziek en evenzoveel muziekstukken van bekende tijdgenoten. 1. Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716) & Johann Sebastian Bach...

Muziek laat ons de wereld begrijpen

Volgens recente wetenschappelijke inzichten is muzikaliteit veel wezenlijker voor de mens dan we dachten. Moeten filosofen nu beter gaan luisteren? Je kunt respect voor de antieke filosofie ook overdrijven. Dat de planeten op hun baan door de ruimte...

Henri Oosthout: 'Muziek is tijdkunst'

Mozart wist zelf vaak niet waar zijn muziek heenging. Juist dat verklaart haar zeggingskracht, betoogt filosoof en pianist Henri Oosthout. De sleutel tot de kosmos; een onmisbaar instrument bij de opvoeding van kinderen; doorgeefluit van religieuze...

'Wagner heeft geen oren!'

'Het is lastig om mij te schilderen, want ik ben veel te beweeglijk', meende Schopenhauer. Je zou het niet zeggen als je die indrukwekkende portrettengalerij ziet. Als we de in zijn tijd zo populaire frenologie, de 'wetenschap' die uit...

‘Is Wagner wel een mens?’

Nooit zou Friedrich Nietzsche zich helemaal kunnen bevrijden van Richard Wagner. Hij aanbidt de roerganger van de Germaanse levensernst sinds hun eerste ontmoeting. Later slaat die verafgoding om in diepe verachting. Maar de ‘oude...

Wat is muziek?

Een gemiddelde tiener luistert dagelijks twee uur naar muziek. Wereldwijd gaan er miljarden om in de muziekindustrie. Maar wat is muziek eigenlijk? Evolutiebiologen hebben verschillende verklaringen over de functie van muziek. Zo zou het maken van muziek...

Kosmische muziek

In muziek kunnen wij de harmonie van de kosmos ervaren, zo dachten Plato en Pythagoras. Een verouderd idee? Niet volgens  filosoof en muziekkenner André Klukhuhn: ‘Iedereen is volgens mij op zoek naar die goddelijke muziek.’ ‘Hoe zeg ik in...

Wittgenstein en de muziek

Het is een bekend feit dat Wittgenstein een grote belangstelling voor muziek had, en ook dat er verspreid over zijn werk tal van opmerkingen over te vinden zijn. Maar hoewel er bibliotheken volgeschreven zijn over de meest uiteenlopende aspecten van...

Diepe muziek

‘De componist openbaart het diepste wezen van de wereld en spreekt de diepste wijsheid uit, in een taal die zijn rede niet kan verstaan. In heel deze uiteenzetting van de muziek heb ik duidelijk proberen te maken, dat zij in een universele taal het...

Tussen lijf en wereld voegt zich de muziek

Muziek brengt ons in beweging, ook al verroeren we ons niet. Ze geeft de suggestie van oorzaak en gevolg, waarmee zelfs verheven gevoelens van liefde, haat en berusting kunnen worden opgeroepen. Muziek is daarmee de verovering op het geluid, zeggen...

De evolutionaire noodzaak van Beethoven

Volgens Pythagoras is muziek van een absolute, alle culturen en tijden overstijgende schoonheid mogelijk, als je maar de juiste mathematische verhoudingen toepast. Moderne muziekwetenschappers laten weinig heel van die visie, maar desondanks valt er iets...

Wagners Ring: revolutie in een muziekschuur

De Ring des Nibelungen, die in september integraal wordt opgevoerd in Nederland, is 'een utopie die uitzicht biedt op een op liefde gebaseerde samenleving, vrij van dwang.' Over de esthetische revolutie van Richard Wagner. ‘Ik geloof niet langer...