De Estafette

In dit dossier vertellen verschillende filosofen wat zij het belangrijkste filosofische probleem van dit moment vinden en geven daarna het stokje door. De Estafette verscheen eerder in papiervorm als rubriek in 'Wijsgerig Perspectief'. 

Wat is woede eigenlijk?


'Woede is een ongewoon complexe emotie, omdat ze zowel pijn als genot behelst.'  Lees een fragment uit Woede en vergeving van Martha Nussbaum.

De estafette: 1859

Er zijn mooie en lelijke theorieën. Een mooie theorie is als duct tape: eenvoudig, maar op talloze manieren te gebruiken. Een lelijke theorie is als een horloge: ingewikkeld en slechts voor één of twee doeleinden geschikt. De mooiste theorie van...

De estafette: Het dogma van de genderbinariteit

Feminisme is terug van weggeweest. Voor de huidige generatie studenten filosofie is gender en feminisme weer hip en hot en happening. Ondanks ettelijke feministische golven blijft één trend onaangetast: het rotsvaste geloof dat er een substantieel...

De estafette: Integriteit als uithangborddeugd

Het filosofisch-ethische probleem van onze tijd zou ik, verwijzend naar Nietzsche, het probleem van de ‘uithangborddeugden’ (Aushänge-Tugenden) willen noemen. Uithangborddeugden zijn deugden waarvan je vooral wilt dat anderen...

De estafette: Peter-Paul Verbeek

De relatie tussen mens en techniek neemt steeds gecompliceerder vormen aan. Nadat technologie in de afgelopen eeuw een rol is gaan spelen in vrijwel alle aspecten van ons dagelijks leven, is ze nu begonnen aan een opmars naar het menselijk lichaam....

De estafette: De illusie van onzekerheid

In het laatste weekend van augustus 2014 publiceerde NRC een bijlage waarin studenten van de Veerstichting als gastredacteur optraden. ONZEKER staat er met grote letters op geschreven. De bijlage noemt de huidige studenten, geboren na 1980, de...

De estafette: Hokjesgeest

Het is onmiskenbaar dat we in een ‘breintijdperk’ leven. Overal staan stapels boeken die alle aspecten van ons bestaan uitleggen en verklaren aan de hand van structuren en functies van ons brein. En iedereen die solliciteert naar een...

De estafette: Footloose philosophy

Mooi woord: footloose. De Collins Cobuildomschrijft het als volgt: ‘Someone who is footloose has no responsibilties and commitments and so is free to do what they want and go where they want.’ In het woord zit van meet af aan een morele...

De estafette: Iets nieuws beginnen

Hoe ouder mensen worden, hoe groter de neiging om zich behoudend op te stellen. Een negatieve ervaring doen we liever niet in de herhaling. Niet weer in de regen in een tent in de Dordogne. Niet weer die cd van Bruce Springsteen die ons aan een afwijzing...

De estafette: Ressentiment

Het is onmogelijk om de relatie tussen democratie en ressentiment adequaat te analyseren zonder het kapitalisme ter sprake te brengen. Zo is het ressentiment dat de laatste jaren de kop opsteekt voor een groot deel het gevolg van de gestaag...

De estafette: Democratie en ressentiment

Ik vind het ressentiment of het onbehagen dat democratie voortbrengt een interessant probleem. Niet omdat we met ressentiment (dat tegenwoordig alom met populisme wordt geassocieerd) een van de grootste bedreigingen van de democratie te pakken hebben....

De estafette: Van analoog naar digitaal

Cicero’s befaamde dictum ‘O tempora, o mores’ kan ook toegepast worden op tijdschriften. Zo de tijd, zo de tijdschriften. Of nog pakkender: Wat een tijd, wat een tijdschriften. Met de huidige stand van informatisering gaat zelfs Wijsgerig...

De estafette: Klimaatverandering (2)

Sander Voermans idee (zie vorige Estafette) dat klimaatverandering een moreel probleem vormt, acht ik correct. We hebben immers weet van de globale opwarming van de atmosfeer, maar handelen niet naar die kennis in het licht van onze wens om ook voor...

De estafette: Zelfbegrip

Beschouw de aarde eens als een ruimteschip en de geschiedenis van de mensheid als een project, een avontuur met een onbekende bestemming. En stel je vervolgens eens een heel concreet project voor, bijvoorbeeld dat je opstaat van achter je bureau, naar de...

De estafette: Klimaatverandering

Afgelopen jaar is in Nederland de aandacht voor het probleem van de klimaatverandering volstrekt verstomd. Internationaal vormt ons land in dit opzicht geen uitzondering. Op een zeker moment stonden de kranten bol van mogelijke schandalen die het...

De estafette: De zin in het leven

Eigenlijk bestaat er maar één werkelijk ernstig filosofisch probleem: de vraag of het leven wel of niet de moeite waard is om geleefd te worden. Aan het woord is Albert Camus. Al het andere – of de wereld drie dimensies, de geest negen of twaalf...

De estafette: Leren ethiek te onderwijzen

Veel filosofen (en theologen) vinden hun weg naar het onderwijs en wie aan beroepsopleidingen of de universiteit ethiek doceert zal moeten leren laveren tussen ideaal en praktijk. Immers, de calculerende student die geprikkeld wordt vooral...

De estafette: Experimentele filosofie

Veel filosofen hebben nog nooit een laboratorium van binnen gezien en houden dat graag zo. Filosoferen is reflecteren. Empirisch onderzoek doen is iets heel anders. Veel filosofen reflecteren op het empirisch onderzoek dat anderen hebben verricht. Een...

De estafette: Morele emoties en risico-politiek

Technologische risico’s roepen in onze huidige samenleving belangrijke ethische vragen op. Technologieën zoals nanotechnologie, biotechnologie, ICT en kernenergie kunnen het menselijke welzijn verbeteren, maar ze kunnen ook risico’s voor ons welzijn...

De estafette: Kennis delen in commercialiserende wetenschap

Er zijn maar weinig dingen die we helemaal op eigen kracht weten; het meeste hebben we van anderen. Epistemologen spreken hier over getuigenis als kennisbron. Het punt waarop de planeet Mercurius in haar baan het dichtst bij de zon staat,...

De estafette: Darwinistisch maatwerk voor mensenwerk

Het kan niemand zijn ontgaan: 2009 was het Darwin-jaar. Iedereen hoort nu te weten hoe uniek en krachtig Darwins idee van evolutie door natuurlijke selectie is, en hoe diepgaand ons begrip van de natuur en onszelf erdoor is veranderd. En het werk...

De estafette: Wat bezielt ons?

In de hedendaagse wetenschap maakt de vertrouwde tegenstelling tussen geest en lichaam plaats voor een nieuwe tweedeling: die tussen het redenerende, rationele, afstandelijke en trage denkende zelf en het actieve, gepassioneerde,...

De estafette: Een nieuw soort kolonialisme

‘De belangrijkste vraag waar wij nu mee te maken hebben, is hoe te overleven als mensheid en aarde. Filosofen hebben daarom de plicht een duurzame wijze van leven te bepleiten contra consumentisme. We behoren te wijzen op de schaduwzijden van...

De estafette: De eeuwige wederkeer van het nieuwe

Een van de grote filosofische problemen van deze tijd is de tijd zelf, meer in het bijzonder de versnelling van de tijd. Vraag aan een willekeurig iemand hoe het met hem of haar gaat, en je hebt een grote kans dat het antwoord zal luiden: ‘Druk!’...

De estafette: Wij zijn onze grote teen

Het meest prangende en dringende vraagstuk in de filosofie wordt de laatste jaren gevormd door de groeiende invloed van een relatief nieuwe religie, die van het sciëntisme. Sciëntisme is het onkritische geloof in en verheerlijking van de...

De estafette: Wie zijn we nu helemaal?

Volgens Immanuel Kant zijn de hoofdvragen van de filosofie: ‘Wat kan ik weten?’, ‘Wat moet ik doen?’, ‘Wat mag ik hopen?’, maar misschien vooral: ‘Wie is de mens?’. Filosofie gaat uiteindelijk over onszelf. Je hoeft evenwel bepaald geen...