Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Het experiment

Iedere maand geeft een filosoof feedback op een bekend experiment

Het Experiment: Besparen of verspillen?

Carolien van Welij

Beeld: Bas van der Schot ‘Alexa, turn on the lights’. Met een slimme speaker is zo’n spraakcommando genoeg om de lampen in huis aan te laten springen. Handig, toch?... Lees verder

Het Experiment: Sekseverschil in het brein?

Carolien van Welij

Zijn verschillen tussen de hersenen van mannen en vrouwen aangeboren? Dat paradigma heerst nog steeds in veel hersenonderzoek. Illustratie: Bas van der Schot Experiment: Sekseverschillen in de hersenen bij ratten... Lees verder

Het Experiment: Kwantummechanica als game

Carolien van Welij

Voor een proef moesten de meetinstellingen random zijn. Hoe is dat mogelijk? Met de menselijke vrije wil. ‘Op het kleinste niveau lijkt de wereld zich “indeterministisch” te gedragen: volgens... Lees verder

Het Experiment: Op naar zelfrijdende ethiek

Carolien van Welij

Als een dodelijk ongeval onvermijdelijk is, wie moet een zelfrijdende auto dan aanrijden: een jong of ouder iemand, een man of een vrouw? Illustratie: Bas van der Schot Experiment... Lees verder

Het Experiment: Niet meer jezelf zijn

Carolien van Welij

Wat is het zelf? En is iemand met dementie nog ‘zichzelf’? Wat het zelf is blijkt opvallend veel te maken te hebben met andere mensen. Illustratie: Bas van der... Lees verder

Het Experiment: Ons lichaam denkt

Carolien van Welij

‘Ik kijk ernaar uit’, ‘Die gebeurtenis ligt achter ons’ – met metaforen hebben we grip op zoiets abstracts als tijd. Het lichaam neemt die metaforen letterlijk. Illustratie: Bas van... Lees verder

Het Experiment: Pavlov-plant

Carolien van Welij

Zoals de hond in de experimenten van Pavlov al ging kwijlen bij het geluid van een belletje, zo kun je erwtenplanten leren te reageren op een ventilator.   Experiment... Lees verder

Het Experiment: Een duurzame uitvaart?

Carolien van Welij

Cremeren of begraven? De uitvaartbranche wil graag een extra mogelijkheid bieden die duurzamer kan zijn: resomeren. Illustratie: Bas van der Schot EXPERIMENT De milieu-impact van resomeren ligt lager dan... Lees verder

Het Experiment: Afvallen met bacteriën

Carolien van Welij

Een simpele oplossing voor overgewicht: door darmbacteriën te veranderen verlies je gewicht. Maar begrijpen we ook hoe dat werkt? Illustratie: Bas van der Schot EXPERIMENT Gewichtsverlies bij muizen na... Lees verder

Het Experiment: Appels die niet bruin worden

Carolien van Welij

Een appel die niet bruin wordt – is zo’n genetisch gemodificeerde appel een oplossing voor het probleem van voedselverspilling? Illustratie: Bas van der Schot EXPERIMENT Met genetische modificatie kan... Lees verder

Het Experiment: Leren van een onwetende meester

Carolien van Welij

De wereld verandert snel, de arbeidsmarkt is flexibel, daarom moeten we een leven lang leren. EXPERIMENT Is uitleg overbodig? De Franse docent Jacotot leerde zijn Vlaamse studenten Frans zonder... Lees verder

Het Experiment: data-activisme via zwangerschaps-apps

Carolien van Welij

Via apps alles delen over je zwangerschap: een zwangere data-activist startte een onverwachte tegenreactie op massale dataverzameling. EXPERIMENT Wat gebeurt er als je apps voor tijdens de zwangerschap gebruikt?... Lees verder

Het Experiment: Genetisch eigen kinderen voor iedereen

Carolien van Welij

Eicellen en zaadcellen kweken uit gewone lichaamscellen en in het lab een embryo maken – de vraag is niet of, maar wanneer dat gaat gebeuren.    Experiment Uit lichaamscellen,... Lees verder

Het Experiment: Stop met stoplichten

Carolien van Welij

Op een druk kruispunt werden de stoplichten weggehaald. Het effect: niet alleen betere doorstroming, maar ook meer menselijke interactie. Experiment Op een druk kruispunt werden de stoplichten weggehaald. Het... Lees verder

Het Experiment: Geld geven maakt gelukkig

Carolien van Welij

Je vindt een briefje van twintig euro in je winterjas. Koop je een cadeau voor jezelf of geef je het geld weg? Experiment Geld geven aan een ander maakt... Lees verder

Het Experiment: De wereld verbeteren? Doe dan net als anderen

Carolien van Welij

We stappen nog steeds massaal in het vliegtuig en eten nog te veel kilo’s vlees per jaar. Hoe kunnen we mensen motiveren anders te handelen?   Experiment Meer hotelgasten... Lees verder

Experiment: Verplichte liefde

Carolien van Welij

Een verplichting tot liefde: dat klinkt paradoxaal. Maar heeft niet ieder kind het recht op liefde?   Experiment Kinderen die opgroeien in instituties met sterk wisselend personeel ontwikkelen meer... Lees verder

Het Experiment: Hert dist jager

Carolien van Welij

Experiment: vrouwelijke wapitiherten leren in hun leven jagers te vermijden, en passen hun gedrag aan op verschillende jachttechnieken. Illustratie: Bas van der Schot Vrouwtjesherten van tien jaar zijn jagers... Lees verder

Het Experiment: Hoe je eigen gezondheid invloed heeft op de gezondheid van je kleinkinderen

Carolien van Welij

Experiment: Als je rondwormen in een warmere omgeving plaatst, gaan ze licht geven. Deze nieuwe gloei-eigenschap geven zij vervolgens nog zeven generaties door. Epigenetica: kleinkinderen van grootmoeders die in... Lees verder

Het Experiment: Waarom computeralgoritmen discrimineren

Carolien van Welij

In menselijke oordelen zitten impliciete vooroordelen. Kunnen we daarom beter vertrouwen op berekeningen van computeralgoritmen? Illustratie: Bas van der Schot ‘Steeds meer menselijke beoordelingstaken zullen we aan algoritmes uitleveren,... Lees verder

Het Experiment: Hersenonderzoek bij Donkey Kong

Carolien van Welij

De neurowetenschap ziet de hersenen als een soort computer. Kan een neurowetenschapper dan een simpele spelcomputer begrijpen? Illustratie: Bas van der Schot Experiment Onderzoekers pasten de analysemethodes uit de... Lees verder

Waarom doodsangst leidt tot polarisatie

Carolien van Welij

Illustratie: Bas van der Schot Volgens Freud draaide alles om seks, behalve seks zelf. Volgens de ‘terrormanagementtheorie’ is doodsangst onze belangrijkste drijfveer. ‘Onbewust zijn we allemaal bang voor de... Lees verder

Het Experiment: Waarom we maar blijven roken

Carolien van Welij

De overheid wil dat we een autogordel dragen, stoppen met roken of gezonder eten. Maar dit soort gedrag veranderen gaat langzaam. Illustratie: Bas van der Schot Experiment In de... Lees verder

Het Experiment: Zo verlaat je je sociale bubbel

Carolien van Welij

Hoe ontstaat er meer vertrouwen tussen groepen die elkaar wantrouwen? Contact blijkt essentieel, maar welk contact heeft echt effect? Illustratie: Bas van der Schot Experiment Om begrip te bevorderen... Lees verder

Het Experiment: Big Brother is watching you

Carolien van Welij

Durf je niet alles bij Google in te tikken? Dat is typisch een voorbeeld van het chilling-effect: je gedrag aanpassen als je denkt dat je bekeken wordt. Experiment  Als... Lees verder

Het Experiment: Geven om mensen op afstand

Carolien van Welij

Wij hebben een verbinding nodig om medelijden te ontwikkelen. Dat kunnen we wel met een individu, maar niet met een massa.   Experiment Bij een fictieve hongersnood in Afrika... Lees verder

Het Experiment: I voted

Carolien van Welij

Illustratie: Bas van der Schot Hoe kun je de opkomst van verkiezingen verhogen? Door aan je Facebook-vrienden te laten weten dat jij al wel gestemd hebt.    Experiment Een... Lees verder

Het Experiment: Bestaat het neutrale getal?

Carolien van Welij

Als een arts een ingreep formuleert in termen van winst, maken we een andere keuze dan bij een formulering in termen van verlies. Experiment Bij de keuze tussen een... Lees verder

Het Experiment: Weersta een marshmallow

Carolien van Welij

Zelfcontrole heeft een voorspellende kracht voor succes. En: het is leerbaar. Wat betekent dat voor ons begrip van autonomie?    Experiment Je kunt kinderen strategieën leren om een marshmallow... Lees verder

Het Experiment: Zit voetbaltechniek in je hoofd?

Carolien van Welij

Hersenen sturen de spieren aan, en zo kun je bewegen – zegt de bewegingsleer. Hoe verhouden lichaam en brein zich tot elkaar? ‘Het is niet het brein dat de... Lees verder

Het Experiment: Ben je wel werkelijk verliefd?

Carolien van Welij

Je denkt verliefd te zijn maar in werkelijkheid voel je je opgewonden omdat je over een enge brug hebt gelopen. Kunnen wij onszelf kennen?   Experiment Proefpersonen waren eerder... Lees verder

Het Experiment: Schrijf de tien geboden op

Carolien van Welij

Het opschrijven van de tien geboden helpt valsspelen te voorkomen. Hoe bewust is ons moreel gedrag?   Experiment Als mensen voorafgaand aan een test de tien geboden opschrijven, spelen... Lees verder

Het Experiment: Kunnen planten pijn voelen?

Carolien van Welij

We kunnen planten onder anesthesie brengen. Erno Eskens reageert: ‘We moeten oppassen met het idee dat planten ongevoelig zijn.’    Experiment Een ‘kruidje-roer-me-niet’ klapt bij aanraking zijn bladeren dicht,... Lees verder

Het Experiment: Waarom eten we geen hond?

Carolien van Welij

Wij gruwelen bij het idee van een hond op je bord, maar argumenten hebben we niet. Welke rol spelen onze emoties bij morele overtuigingen?    Experiment We zijn tegen... Lees verder