Home De school van het gebod

De school van het gebod

Door Rob Compaijen op 15 oktober 2013

Cover van 02-2013
02-2013 Wijsgerig Perspectief Lees het magazine

Veel mensen denken bij moraal aan een verzameling regels, wetten of normen die ons vertellen wat we moeten of juist niet mogen doen. Moraal wordt doorgaans dus vooral geassocieerd met negativiteit: we beschouwen de moraal als ten diepste gebiedend of verbiedend, dat wil zeggen inperkend van karakter. In die inperking ervaren we een conflict. Het is daarom niet toevallig dat we met betrekking tot morele geboden zo vaak de vraag stellen: Waarom zou ik eigenlijk…?. Inderdaad, waarom zou ik me eigenlijk houden aan de morele geboden en verboden die mij opgelegd worden?

Deze voor iedereen herkenbare vraag en de conflictervaring die erachter schuilgaat hebben twee achtergronden. Ten eerste: als ik mij afvraag waarom ik me aan een moreel gebod zou houden, dan vraag ik naar een reden. Blijkbaar beschik ik dus niet over een (doorslaggevende) reden om te handelen overeenkomstig het morele gebod. Maar het is, ten tweede, ook mogelijk dat ik wel degelijk een reden heb om me aan het morele gebod te houden. De vraag ‘Waarom zou ik…?’ is dan niet een vraag naar een reden, maar geeft aan dat ik – hoewel ik weet waarom ik me aan het gebod te houden heb – er niet naar verlang om dat te doen. De vraag ‘Waarom zou ik…?’ duidt dus op de afwezigheid van een reden of een verlangen (of beide) om in overeenstemming met een moreel gebod te handelen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.