Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

De Psyche van de Bankier

Filosofie Nacht 2013 - Effectenbeurszaal 21:30 - 22:30

Wie zijn bankiers en wat zijn hun drijfveren? Hoe ziet een normale dag er voor hen uit? Zijn bankiers een ander slag mensen of zijn ze net als jij en ik? Leidt hun omgang met geld tot een ware geldverslaving? Mogen we bankiers de schuld geven van de crisis en voelen ze zich zelf eigenlijk schuldig? Joris Luyendijk, Jeroen Smit, Ewald Engelen en Bram Bakker spreken over de ware aard van de bankier. Een debat onder leiding van Naomi Jacobs.

Joris Luyendijk doet antropologisch onderzoek in The City (Londen) naar de financiële wereld en houdt in The Guardian een blog bij over zijn bevindingen. In de aflevering De psyche van de bankier van Tegenlicht (januari 2012) werd duidelijk dat Luyendijk zich verbaast over de omstandigheden van de mensen die werken in de financiële sector, de hoge stress en het algehele ongeluk dat ze lijken uit te stralen. Ook komt in deze aflevering naar voren dat handelaars en bankiers vaak nauwelijks tot niet lijken te beseffen dat hun werk over echt geld gaat en daarmee echte consequenties heeft. Het geheel schetst een verontrustend beeld van stress, geldmanie, verslaving aan gokken en misschien ook wel angst.

Ook Jeroen Smit zoekt de kern van de crisis in de menselijke maat. De crisis is niet een soort natuurverschijnsel dat de wereld overkomen is, het is een macro-economisch fenomeen dat voortkomt uit de doelbewuste handelingen van mensen en groepen mensen. Bankiers zijn in marktwerking gaan geloven en dat maakt dat ze gevaarlijke keuzes maken die de kern en de oorzaak van de crisis vormen. Kunnen we dan concluderen dat het terecht is om de bankiers en handelaars de schuld in de schoenen te schuiven? Waren zij bewust bezig met het verhandelen van zulke grote sommen geld, wetende dat het verlies ervan desastreuze gevolgen zou kunnen hebben? Begrijpt de bankier het systeem eigenlijk waarvan hij deel uitmaakt?

Ewald Engelen is daarentegen juist van mening dat de economische crisis alleen interdisciplinair begrepen kan worden, omdat de verschillende disciplines op zichzelf altijd onontvankelijk zijn tegenover delen van het fenomeen. Daarnaast stelt hij in Een schitterend ongeluk dat het onderzoek naar de financiële crisis niet een whodunit moet zijn, maar een daadwerkelijke poging om de verschillende kanten van het verhaal, de terugkoppelingen tussen de verschillende niveaus, te begrijpen. Om dit te bereiken is het volgens Engelen niet van nut om vanaf de moral highground vinger-wijzend schuld en boete te bepalen.

In de Groene Amsterdammer stelt Ewald Engelen dat we verslaafd zijn aan geld. Bram Bakker komt als psychiater veel in aanraking met verslavingen en de effecten die geld op mensen heeft. Zijn bankiers ‘normale’ mensen die worden gecorrumpeerd door een omgeving waarin teveel geld omgaat? Raken ze hierdoor verslaafd aan geld of ligt het anders? Zijn het misschien  al ‘gokkers’ van nature? Verslaafden hebben vaak een vertroebeld beeld door hun gebruik en komen meestal pas van hun verslaving af als ze gepakt worden of wanneer ze door een partner voor het blok gezet worden. Ook kunnen verslavingen volgens Bakker gezien worden als een ongelukkige vorm van zelfmedicatie.  Voelen bankiers zich dan schuldig over hun risicovolle gedrag? De crisis heeft als het ware de bankiers betrapt op hun handelen. Als we deze vermaande geldverslaving mogen vergelijken met andere verslavingen zou dit dus bij uitstek het moment voor hen zijn om te beginnen met de eerste stap in de richting van beheersing.