Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Wittgenstein: van dwaas naar genie

De verstandhouding tussen Bertrand Russell en Ludwig Wittgenstein was – op z’n zachtst gezegd – bijzonder. Beide filosofen waren gefascineerd door de relatie tussen taal, logica en werkelijkheid, maar het is ze nooit gelukt om op één lijn te komen.

Als jonge twintiger besluit Wittgenstein naar Cambridge te gaan om les te kunnen volgen bij Russell. Hoewel hij al ingenieur is, raakt hij in de ban van wiskunde en logica. Dat hij hele eigen ideeën heeft, wordt Russell gauw genoeg duidelijk.

‘Wittgenstein maakt er een gewoonte van om Russell na college urenlang bezig te houden met monologen over logica. In een brief uit diezelfde tijd schrijft Russell: ‘Mijn Duitse ingenieur is volgens mij een dwaas. Hij is er van overtuigd dat niets empirisch kenbaar is. Ik vroeg hem toe te geven dat er geen neushoorn in de zaal aanwezig was, maar dat weigerde hij.’’

Het duurt niet lang voordat Russell in gaat zien dat Wittgenstein niet een dwaas is, maar juist een genie! Vrijwel niemand begrijpt hem. Wanneer Wittgenstein zijn beroemde Traktaat over de logische filosofie (Tractatus) voltooit, zoekt hij Russell op om het werk te bespreken. Dat pakt helaas niet uit zoals verwacht.

‘Om publicatie voor een uitgever aantrekkelijker te maken, schreef Russell een voorwoord bij de Tractatus, op basis van hun gesprekken in Den Haag. Na het lezen van het voorwoord is Wittgenstein geërgerd door het onbegrip van Russell. Deze schreef dat Wittgenstein pleitte voor een ideale logische taal, terwijl Wittgenstein meende duidelijk te hebben gemaakt dat het geheel van alle zinvolle proposities samenvalt met de wereld. De ontgoocheling dat zelfs Russell hem niet begreep, bracht bij Wittgenstein een grote zwaarmoedigheid teweeg. ‘Voor mij zou het misschien het beste zijn om op een avond te gaan liggen en niet meer wakker te worden.’’

Wilt u nog meer te weten komen over deze moeizame verstandhouding? Lees dan het artikel ‘Je zal er toch nooit iets van begrijpen’ (volledig toegankelijk voor leden).
Wilt u toegang tot alle artikelen van filosofie.nl? Word dan lid.
Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.