Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
24-11-2016

Zo vind je een rechtvaardige samenleving

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.
Hoe kom je tot een werkelijk rechtvaardige samenleving? Met zijn magnum opus Een theorie van rechtvaardigheid gaf John Rawls antwoord op die vraag.

De centrale gedachte in Rawls’ ‘theorie van rechtvaardigheid’ is dat rechtvaardigheid onpartijdigheid vereist, en dat je daartoe een onwetende positie moet aannemen. De mens neigt er naar te redeneren vanuit eigenbelang, stelt Rawls. Daardoor valt het niet mee op een eerlijke manier te bepalen wat rechtvaardig is. Ga daarom bij het opstellen van principes van rechtvaardigheid uit van een situatie, waarin je niet weet wat jouw positie in de maatschappij is. Dat klinkt misschien onmogelijk – je kunt immers niet vergeten wie jij bent – maar het lijkt wel degelijk mogelijk stappen terug te doen.

Als niet duidelijk is welke plek je in de maatschappij inneemt, is het een rationele keuze om er bij voorbaat op te staan dat geen enkele laag van de samenleving benadeeld wordt. Deze redelijke eis zou iedereen aan iedereen moeten kunnen stellen.

Rawls schrijft: ‘Bepaalde principes van rechtvaardigheid zijn gerechtvaardigd omdat wij het over deze principes eens zouden zijn in een oorspronkelijke staat van gelijkwaardigheid.’ Deze ‘oorspronkelijke positie’ – original position – is een denkbeeldige situatie waarin je je achter een ‘sluier van onwetendheid’ bevindt. Oftewel: je hebt geen idee welke kaarten het leven jou heeft toebedeeld. Hierdoor weet je niet of je man of vrouw bent, welke afkomst je hebt, of je religieus bent of niet, hoeveel bezit je hebt, et cetera. Door gezamenlijk achter deze veil of ignorance de inrichting van onze maatschappij te bespreken, zouden we uitkomen op rechtvaardige uitgangspunten. We doen dat op redelijke gronden, omdat we het eigen belang niet kunnen laten prevaleren; we weten immers niet welke kaarten ons zijn toegevallen. Rawls benoemt hierbij rechtvaardigheid als redelijkheid – justice as fairness – een van de belangrijkste uitgangspunten in zijn filosofie.

Uit Rawls’ theorie van rechtvaardigheid volgen twee hoofdprincipes waarmee we de instituties van onze samenleving kunnen vormgeven. Lees verder in het artikel IJzeren Lijst 4. A Theory of Justice van John Rawls (volledig toegankelijk voor leden). Of bestel Rawls' meesterwerk Een theorie van rechtvaardigheid.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.