Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
08-11-2016

Waarom we niet op Trump moeten stemmen

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Florentijn van Rootselaar
Filosoof, journalist, schrijver

De klassieke Oudheid kende ook al grote demagogen, zegt de Amerikaanse Melissa Lane, classicus, filosoof en hoogleraar politicologie aan Princeton. ‘Maar geen ervan was zo erg als Trump. Hij is een bedreiging voor onze samenleving.’

‘Trump heeft noch het temperament, noch de ervaring die nodig is voor het presidentschap’, zegt Melissa Lane, kenner van de filosofie uit de Oudheid. Het is volgens haar van groot belang om de normen van het regeringsambt te kennen en te respecteren. ‘Ik maak me grote zorgen nu iemand dreigt het hoogste ambt te gaan bekleden, terwijl hij nooit enige achting voor de staat heeft getoond - integendeel.’

Wat is er mis met Trump?
‘Hij heeft gesuggereerd dat hij de macht van de regering zal gebruiken om zijn tegenstanders te vervolgen. Het past niet bij de regering om de macht van de aanklager te gebruiken om een persoonlijke rekening te vereffenen. Daar komt bij: uit zijn opmerkingen blijkt een minachting voor de belangen van bondgenoten en anderen. Dat op zichzelf is al gevaarlijk, maar het zou nog gevaarlijker worden als hij - gedreven door zijn impulsen - nucleaire wapens wil lanceren.’

U bent een kenner van de filosofie uit de Griekse en Romeinse Oudheid. Liepen er in die tijd ook al mensen als Trump rond?
‘Griekenland en Rome kenden ook demagogen, maar niet één was zo erg als Trump. Er zijn overeenkomsten: de Atheense generaal Kleon, of ook de Romein Claudius, schond met zijn gedrag vele normen, denk aan de manier waarop Kleon sprak, of aan hoe hij zijn mantel droeg. En met zijn karakter was het ook niet goed gesteld: hij was roekeloos en overdreven ambitieus, en misschien niet goed geïnformeerd. Maar anders dan Trump was hij actief betrokken geweest bij de zaken van de politieke gemeenschap. Wat zo typerend is voor Trump, is dat hij zich nooit op enige manier heeft beziggehouden met overheidswerk, dat wilde hij ook niet. Hij treedt plotseling naar voren als presidentskandidaat, zonder enige ervaring. Dat zou onvoorstelbaar zijn geweest in Griekenland of het Romeinse rijk, die houding zou op weinig respect hebben kunnen rekenen.’ 

Maar hoort het nu juist niet bij een democratie dat iemand van buiten kan komen, zonder enige ervaring?
‘Het is wel goed om dat als theoretisch uitgangspunt aan te nemen, maar zelfs dan zou je verwachten dat iemand enige betrokkenheid had op de publieke zaak. Niet noodzakelijk door politiek werk, maar wel door andere werkzaamheden zoals vrijwilligerswerk of liefdadigheid. Maar daar hebben we in de loop van de twintigste eeuw in de VS steeds minder oog voor gekregen, er treedt steeds meer een verwarring op van politiek en zaken. Trump als zakenman zou de klus moeten kunnen klaren. Maar dan vergeet je de waardigheid die hoort bij het ambt. Dus ja, het is heel democratisch om aan te nemen dat iemand van buiten moet kunnen komen, maar daarmee is nog niet gezegd dat iemand die zich aanbiedt ook meteen zijn werk goed zal doen.’

En met zijn karakter is het ook niet goed gesteld, zegt u.
‘Er is veel bewijs voor dat het een bijzonder impulsieve man is, om drie uur ‘s nachts twitteren is geen goed idee, voor niemand. Tweets waarmee hij mensen beledigt, terwijl juist in de rol van president elk woord telt. Het gaat juist om diplomatie, het tegendeel van zijn tweets.’ 

Maar vertegenwoordigt Trump niet gewoon een groot deel van de Amerikanen, de mensen die genoeg hebben van een regerende elite?
‘Natuurlijk, die gedachte moet je serieus nemen, die mensen moet je serieus nemen. Maar bedenk: Trump zelf vertegenwoordigt de elite, al is dat wel een bijzondere elite. Hij is zeer geprivilegieerd, met veel geld opgegroeid. Dat is een paradox van het populisme: de voormannen van de beweging hebben niet dezelfde achtergrond als de volgers. De claim - die je ook bij Trump ziet - dat alleen een bepaald soort mensen het populaire gevoel kan vertegenwoordigen is ook onjuist en zelfs gevaarlijk. Het is heel goed mogelijk dat iemand uit de elite ook die groep kan representeren.’ 

In uw boeken laat u zien hoe kwetsbaar een politiek systeem kan zijn. Bent u bang dat Trump ook een bedreiging is voor het systeem zelf?
‘Jazeker, iemand als Trump kan gevaarlijk zijn doordat hij de democratie aan de basis kan aantasten. Hij heeft niet het benodigde respect voor de rol van president, en hij betwist ook nog eens bij voorbaat de verkiezingsuitslag. Als je het vertrouwen in de democratie aantast, zo blijkt ook uit studies naar democratieën in andere landen, ondermijn je de democratie. En dat is precies wat Trump heeft gedaan. En dat is een heel serieuze zaak, als er geen hard bewijs is. Als je het vertrouwen verliest, is het ook heel moeilijk om dat terug te krijgen. We zijn er in de VS heel trots op dat we menen een robuuste democratie te hebben, die we naar de rest van de wereld exporteren, maar we vergeten dat ons eigen systeem kwetsbaarder is dan we denken.’ 

In ons januarinummer verschijnt een langer interview met Melissa Lane over de kwetsbaarheid van de democratie.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.