Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 5/2017

Volgens Yuval Harari wordt deze sciencefiction binnenkort werkelijkheid

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Jolanda Breur

Toen bleek dat we slechts een set berekeningen zijn zonder vaste kern, veranderde de wereld. Historicus Yuval Noah Harari schetst met zijn laatste boek Homo Deus een soms onheilspellend toekomstbeeld.

Wat heeft de toekomst voor ons in petto wanneer we naar de goddelijke status reiken? Want zover is het inmiddels, stelt Yuval Noah Harari in deel twee van zijn meeslepende kroniek van de mensheid. Na de bestseller Homo sapiens, waarin zich de geschiedenis van de wetende mens ontrolde, is het nu de beurt aan  Homo deus. Met dit verhaal over onze scheppingsdrang en waar die toe kan leiden, schetst hij een intrigerend en een bij tijd en wijle verontrustend perspectief. Aan de hand van tien thema’s voorspelt Harari voor Filosofie Magazine de toekomst. Weliswaar met een slag om de arm, want wie kan er daadwerkelijk in een glazen bol kijken?
 

De mens

Bedrijven en overheden hebben een enorme rekenkracht en kolossale hoeveelheid data tot hun beschikking. Daardoor kennen ze ons beter dan wijzelf. Vroeger vertrouwden we op ons gevoel of op de aanbeveling van een vriend als we een boek kochten. Nu weet je e-reader door software voor gezichtsherkenning en biometrische sensoren hoe iedere zin je hartslag en bloeddruk beïnvloedt, wanneer je afhaakt en wat je aan het lachen of boos maakt. Gebruik je een Kindle, dan weet Amazon met griezelige precisie hoe bij jou op de juiste emotieknoppen te drukken. Boeken lezen jou terwijl jij hen leest! Algoritmen voorspellen met deze data ook welke studie en levenspartner ons past en waar we het beste een kruisje kunnen zetten op het stembiljet bij verkiezingen. Daarmee bleek het zelf een verzameling algoritmen zonder vaste kern. En daarvan maken we gebruik bij belangrijke beslissingen in ons leven, want dit draaiboek begrijpt onze verlangens beter dan wijzelf en maakt juistere keuzes. De vrije wil is een illusie uit het verleden, omdat de algoritmen waaruit de mens bestaat niet vrij zijn.
 

Het bewustzijn

Voorheen dachten we dat hoge intelligentie altijd samengaat met bewustzijn, het vermogen om pijn, vreugde, liefde en woede te ervaren. Sciencefictionfims speelden daarop in  met hun ‘voelende’ supercomputers die de mens overtroffen. Zoogdieren lossen nu eenmaal op gevoel hun problemen op. Maar we zijn niet de baas van de wereld geworden door complexere emoties. Onze belevingswereld is mogelijk zelfs ondergeschikt aan die van dieren. Filosoof Thomas Nagel wees er in 1974 al op dat het sapiensbrein de subjectieve wereld van een vleermuis niet kan doorgronden. Wel ontdekten we een eindeloze schakering aan gemoedstoestanden die we nooit konden ervaren omdat we er de zintuigen niet voor hadden. Nu lukt dat wel met elektronische helmen, genetische modificatie en rechtstreeks contact tussen hersenen en computers. Zo reist de mens naar de andere kant van zijn geestelijke wereld. Onze uitmuntende intelligentie maakte dat we de enigen waren die konden schaken, autorijden en ziekten diagnosticeren. Maar nu zijn niet-bewuste algoritmen daar beter in dan wij, omdat ze voor ons onzichtbare patronen herkennen. Verschillende wegen leiden tot hyperintelligentie, waarvan slechts enkele via het bewustzijn. Onze evolutie liep langs zo’n route, maar anorganische computers omzeilden die en ontwikkelden zich veel sneller.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.