Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Anton van Hooff: 'Een goed leven kan niet samengaan met de dood'

Als het om de dood gaat, hebben we het vaak alleen over onderwerpen als euthanasie en andere medische aspecten. Maar wat is de betekenis van doodgaan eigenlijk? Hoe kunnen we vorm en betekenis geven aan dat wat zo verpletterend is? 

Anton van Hooff
Oud-hoofddocent oude geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen en gespecialiseerd in de klassieke oudheid



In de Oudheid traden mensen de dood met gelatenheid tegemoet, als iets dat nu eenmaal bij het leven hoort. Deze levenshouding vind je terug in de filosofische opvattingen van de Stoïcijnen en de Epicureeërs. In de woorden van Stoïcijn en keizer Marcus Aurelius vonden mensen het vooral belangrijk om stijlvol te sterven, zonder er al teveel ophef van te maken. Dit in tegenstelling tot hoe de christenen dat deden en – met alle respect – hoe René Gude dat deed. Voor de christenen was het leven een ballingschap en stond zij in het teken van een wachten op de dood. Als wijze, zegt Marcus Aurelius, moet je de dood accepteren en er niet zo’n ophef van maken. Van Epicurus, wiens werk de tweede grote filosofische stroming in het antieke denken uitmaakt, komt de beroemde uitspraak ‘zolang wij er zijn, is de dood er niet, en wanneer de dood er is, zijn wij niet’. Je ziet dus opnieuw het idee dat een goed leven, een wijs leven, niet samen kan gaan met angst voor de dood. Dat betekent overigens niet dat je niet bang kunt zijn voor het doodgaan, wat vervelend kan zijn. Maar angst voor de dood zelf, dat is wel het domste. Interessant is, dat uit tienduizenden grafinscripties blijkt dat het niet slechts de filosofen waren die op deze manier tegen de dood aankeken. Een breed gedragen levensgevoel dat uitging van leven en dood als gegevenheden van de natuur, bracht mensen ertoe de tragiek van het mensenbestaan te aanvaarden. Ik vind daarin inspiratie voor een omgang met de dood in ons huidige post-christelijk tijdperk.’   
 
Tijdens de School of Death vertelt Anton van Hooff hoe filosofen in de Oudheid omgingen met de dood, het onderwerp van zijn laatste boek, Sterven in stijl. Uit deze voor-christelijke periode haalt hij inspiratie voor een post-christelijk begrip van de dood.
 
Wilt u toegang tot alle artikelen van filosofie.nl? Word dan lid.
Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.